Belirtilerini yorgunluğa bağladı: Sarah Lewis FND teşhisi sonrası tekerlekli sandalye kullanıyor

İngiltere’nin Batı Midlands bölgesindeki Solihull kentinde yaşayan iki çocuk annesi Sarah Lewis, başlangıçta yoğun iş ve aile hayatına bağladığı belirtilerinin ilerlemesi üzerine hastaneye başvurdu. 2023 yılında fonksiyonel nörolojik bozukluk (FND) teşhisi konulan 46 yaşındaki Lewis, bugün hareket edebilmek için tekerlekli sandalye kullanıyor ve günlük yaşamında annesinin desteğine ihtiyaç duyuyor.

Lewis, ilk dönemde sürekli yorgun hissetmesini uykusuzluk veya demir eksikliğiyle açıklamaya çalıştı. Ancak zaman içinde yüzünde, göğsünde ve vücudunun sol tarafında karıncalanma, yutkunma güçlüğü, şiddetli migren ağrıları ve yürüme sorunları yaşamaya başladı. Belirtilerinin ciddi bir sağlık probleminin işareti olabileceğini uzun süre fark edemediğini belirten Lewis, geriye dönüp baktığında doktora daha erken başvurmadığı için kendisini sorguladığını söyledi.

BELİRTİLERİNİ YOĞUN TEMPOYA BAĞLADI

Lewis, belirtilerin ortaya çıktığı dönemde ebeveynlik sorumluluklarıyla yönetim muhasebecisi olarak sürdürdüğü kariyerini aynı anda yürütmeye çalışıyordu. İş, çocukların okul faaliyetleri ve ev yaşamı arasında sürekli koşturduğunu anlatan Lewis, bu nedenle sağlık sorunlarını ertelediğini ifade etti.

İlk belirtileri küçük ve birbirinden bağımsız sorunlar gibi gördüğünü belirten Lewis, yaşadıklarını değerlendirmek için yeterli zaman ayırmadığını söyledi. Ona göre yoğun çalışma temposu ve ebeveynlik sorumlulukları, kendisini sürekli en sona bırakmasına yol açtı. Bu süreçte okul toplantılarına ve çocuklarının etkinliklerine katılmayı sürdürerek hayatını mümkün olduğunca normal tutmaya çalıştı.

NİSAN 2023’TE ŞİKÂYETLERİ AĞIRLAŞTI

Lewis’in sağlık durumu Nisan 2023’te belirgin biçimde kötüleşmeye başladı. O dönemde iş yerinde stres yaşadığını ve kısa süre önce kayınvalidesini kaybettiğini belirten Lewis, aynı anda birçok sorunla baş etmeye çalıştığını anlattı.

3 Mayıs’ta oğlunun doğum gününde yürümesinin ciddi biçimde zorlaştığını fark eden Lewis, düz bir çizgide ilerlemekte bile güçlük çektiğini söyledi. Sonraki günlerde dengesinin daha da bozulduğunu, konuşmasının etkilenerek kekelemeye başladığını ve yutkunma sorunlarının arttığını belirtti.

Lewis, oğlunun doğum günü partisinden yaklaşık bir hafta sonra yürümekte ciddi güçlük çektiğini, konuşma ve yutma becerilerinin yanı sıra hafızasında da sorunlar yaşadığını aktardı. Ağrıları nedeniyle uzun mesafelerde tekerlekli sandalye kullanmak zorunda kaldığını ifade etti.

MAYIS 2023’TE HASTANEYE SEVK EDİLDİ

Belirtilerin ilerlemesinin ardından Lewis, Mayıs 2023’te aile hekimine başvurdu. Aile hekimi tarafından doğrudan hastaneye sevk edilen Lewis, burada 10 gün boyunca çeşitli değerlendirmelerden geçirildi.

Hastanedeki sürecin ardından Lewis’e fonksiyonel nörolojik bozukluk, kısaca FND teşhisi konuldu. Lewis, bu teşhisle birlikte yaşadığı belirtilerin yalnızca yorgunluk veya yoğun tempoyla açıklanamayacağını anladığını belirtti. Bugün hareket kabiliyeti sınırlı olan Lewis, günlük yaşamında annesinin yardımından yararlanıyor.

FND NEDİR, HANGİ BELİRTİLERE YOL AÇAR?

Fonksiyonel nörolojik bozukluk, beynin ve sinir sisteminin çalışma biçimini etkileyen nörolojik bir durumdur. FND’de beynin yapısında mutlaka görülebilir bir hasar bulunmaz; sorun, hareket, duyu, konuşma veya farkındalık gibi işlevleri yöneten beyin ağlarının çalışma biçiminde ortaya çıkabilir.

Bu nedenle FND belirtileri kişiden kişiye değişebilir. Uzuvlarda güçsüzlük veya felç hissi, yürüme güçlüğü, kasılmalar, titreme, duyusal değişiklikler, konuşma sorunları, bilişsel güçlükler ve fonksiyonel nöbetler görülebilir. Belirtiler bazı durumlarda inme veya multipl skleroz gibi başka nörolojik hastalıkların bulgularına benzeyebilir.

Uzman sağlık kuruluşlarının bilgilendirmelerine göre FND belirtileri gerçektir ve kişinin günlük yaşamını önemli ölçüde etkileyebilir. Tanı, hastanın öyküsü ve nörolojik muayenenin yanı sıra gerekli görülen incelemelerle değerlendirilir. Yapısal görüntüleme sonuçlarının normal olması, yaşanan belirtilerin gerçek olmadığı anlamına gelmez.

İNGİLTERE’DE ON BİNLERCE KİŞİYİ ETKİLİYOR

FND Action’ın tahminlerine göre fonksiyonel nörolojik bozukluk İngiltere’de yaklaşık 50 bin ila 100 bin kişiyi etkiliyor ve nöroloji polikliniklerine yapılan başvuruların yaklaşık yüzde 6’sını oluşturuyor. Ülkede her yıl yaklaşık 8 bin yeni FND tanısı konulduğu belirtiliyor.

Tıbbi kaynaklarda FND’nin tek bir nedene bağlı olmadığı, bazı kişilerde hastalık, yaralanma veya yoğun stres dönemlerinin ardından ortaya çıkabildiği, bazı kişilerde ise belirgin bir tetikleyici bulunmayabildiği aktarılıyor. Bu nedenle teşhis ve tedavi sürecinin kişiye göre planlanması gerekiyor.

TEDAVİDE FİZYOTERAPİ VE PSİKOLOJİK DESTEK KULLANILABİLİYOR

FND tedavisinde belirtilerin türüne ve kişinin ihtiyaçlarına göre uzman fizyoterapisi, rehabilitasyon, konuşma terapisi veya psikolojik destek gibi yöntemlerden yararlanılabiliyor. Bazı hastalarda bilişsel davranışçı terapi ve multidisipliner rehabilitasyon programları da tedavi planının bir parçası olabiliyor.

Tedavi yaklaşımı, yalnızca belirtileri azaltmayı değil, kişinin hareket ve günlük yaşam becerilerini yeniden geliştirmesini de amaçlayabiliyor. Ancak belirtilerin seyri kişiden kişiye değiştiği için sonuçlar hakkında genelleme yapılamıyor.

LEWİS: DAHA ERKEN BAŞVURABİLİRDİM

Lewis, yaşadığı süreci değerlendirirken doktora daha erken gitmemiş olmasını sorguladığını söyledi. O dönemde sürekli ertesi gün daha iyi olacağını düşündüğünü ve çocuklarının okul işleriyle günlük sorumluluklar nedeniyle sağlık sorunlarını ertelediğini anlattı.

Lewis, belirtilerini daha erken ciddiye alarak sağlık kuruluşuna başvursaydı durumunun bu kadar hızlı ilerlemeyebileceğine inanıyor. Bu değerlendirme, Lewis’in kişisel görüşü olarak aktarılırken, FND’nin seyri ve erken tanının sonuçları her hasta için aynı olmayabiliyor. Lewis’in mevcut durumu ise FND tanısı sonrasında tekerlekli sandalye kullanması ve annesinin desteğine ihtiyaç duymasıyla devam ediyor.