İdrar şikâyetlerini yaşlılığa bağlamayın: Prostat büyümesine dikkat

Erkeklerde yaş ilerledikçe daha sık görülen idrar yapma sorunları, çoğu zaman yaşlanmanın doğal sonucu olarak görülüyor. Ancak zayıf idrar akımı, gece sık idrara kalkma, idrarı başlatmada güçlük veya mesanenin tam boşalmadığı hissi; iyi huylu prostat büyümesi başta olmak üzere farklı hastalıkların belirtisi olabilir.

Üroloji Uzmanı Doç. Dr. Umut Ünal, tedavi edilmeyen ve idrar akımını belirgin şekilde engelleyen prostat büyümesinin tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, mesane taşları ve mesane işlevlerinde bozulma gibi sorunlara yol açabileceğini belirtti. İleri vakalarda idrarın böbreklere geri basınç oluşturması, böbrek fonksiyonlarının zarar görmesine kadar ilerleyebilir.

PROSTAT BÜYÜMESİ KANSERLE AYNI DEĞİL

Prostat, idrar kesesinin hemen altında ve idrar kanalının başlangıç bölümünü çevreleyen, yalnızca erkeklerde bulunan bir salgı bezidir. Yaşla birlikte büyümesi yaygın görülen prostatın büyümesi her zaman kanser anlamına gelmez. İyi huylu prostat büyümesi, prostat dokusunun kanser dışı büyümesidir ve prostat kanserinden farklı bir durumdur.

Bununla birlikte aynı kişide hem iyi huylu prostat büyümesi hem de prostat kanseri bulunabilir. Bu nedenle idrar şikâyetlerinin yalnızca prostat büyümesine bağlanmaması ve gerekli değerlendirmelerin üroloji uzmanı tarafından yapılması önem taşır.

HANGİ İDRAR ŞİKÂYETLERİ DİKKATE ALINMALI?

Prostatla ilişkili olabilecek başlıca yakınmalar arasında idrar akımının zayıflaması, idrara başlamada güçlük, kesik kesik idrar yapma, idrar yaptıktan sonra mesanenin tam boşalmadığı hissi, sık idrara çıkma ve özellikle gece birden fazla kez uyanma yer alıyor. Ani ve güçlü idrar yapma ihtiyacı ile idrar sonrasında damlama da görülebiliyor.

Bu belirtiler yalnızca iyi huylu prostat büyümesine özgü değil. Prostat iltihabı, idrar yolu enfeksiyonları, mesane sorunları ve prostat kanseri gibi farklı hastalıklar da benzer yakınmalara neden olabilir. İdrar yapamama, idrarda kan görülmesi, ateş ve titremeyle birlikte ağrılı ya da sık idrara çıkma gibi durumlarda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.

TEDAVİ HER HASTADA AYNI UYGULANMIYOR

Her prostat büyümesinin ameliyat gerektirdiği düşüncesi doğru değil. Tedavi kararı; belirtilerin şiddeti, prostatın yapısı ve boyutu, idrar akımının durumu, mesanenin ne ölçüde etkilendiği, böbrek fonksiyonları ve kişinin genel sağlık durumu değerlendirilerek veriliyor.

Bazı hastalarda düzenli takip yeterli olabilirken, gerekli görülen durumlarda ilaç tedavisi, minimal girişimsel yöntemler veya cerrahi seçenekler gündeme gelebiliyor. Tedavi seçiminin, muayene ve gerekli testlerin ardından kişiye özel belirlenmesi gerekiyor.

PSA YÜKSEKLİĞİ TEK BAŞINA KANSER ANLAMI TAŞIMIYOR

Prostat Spesifik Antijen, yani PSA, prostatla ilgili değerlendirmelerde kullanılan kan testlerinden biri. Ancak PSA değerinin yüksek çıkması tek başına prostat kanseri tanısı koydurmaz. İyi huylu prostat büyümesi, prostat iltihabı ve bazı idrar yolu sorunları da PSA seviyesini yükseltebilir.

Aynı şekilde normal PSA sonucu da prostat kanserini kesin olarak dışlamaz. Test sonucu; kişinin yaşı, aile öyküsü, şikâyetleri, muayene bulguları ve gerektiğinde görüntüleme ya da biyopsi sonuçlarıyla birlikte değerlendirilir. PSA taramasının gerekip gerekmediği konusunda yaş ve risk faktörlerine göre üroloji uzmanıyla görüşülmesi önem taşır.

PROSTAT KANSERİ ERKEN DÖNEMDE BELİRTİ VERMEYEBİLİR

Prostat kanserinin erken evrelerinde çoğu hastada belirti görülmeyebilir. Bu nedenle idrar yapabilmenin prostatla ilgili herhangi bir sorun olmadığı anlamına gelmediği belirtiliyor. Yaş, ailede prostat kanseri öyküsü ve diğer risk faktörleri dikkate alınarak uygun takip planının oluşturulması gerekiyor.

Bel veya sırt ağrısı tek başına prostat kanseri anlamına gelmez; bu ağrıların kas ve iskelet sistemi başta olmak üzere çok sayıda nedeni olabilir. Ancak geçmeyen, giderek şiddetlenen ve başka yakınmalarla birlikte ortaya çıkan bel, sırt, kalça veya kemik ağrıları değerlendirilmelidir. Prostat kanseri ileri aşamalarda kemiklere yayıldığında bu bölgelerde ağrıya neden olabilir.

İHMAL EDİLEN PROSTAT BÜYÜMESİ HANGİ SORUNLARA YOL AÇABİLİR?

Büyüyen prostatın idrar kanalına baskı yapması, mesanenin tamamen boşalamamasına neden olabilir. Mesanede kalan idrar, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve mesane taşı riskini artırabilir. Süreğen tıkanıklık ise mesane kaslarının zayıflamasına ve idrarın böbreklere doğru geri basınç oluşturmasına yol açabilir.

Bu süreç ilerlediğinde böbreklerde hasar ve böbrek fonksiyonlarında bozulma görülebilir. İdrar yapamama, idrarda kan, açıklanamayan kilo kaybı veya geçmeyen kemik-bel ağrısı gibi belirtiler ortaya çıktığında tıbbi değerlendirme ertelenmemelidir.

ROBOTİK CERRAHİDE AMELİYATI ROBOT DEĞİL CERRAH YAPIYOR

Prostat kanseri cerrahisinde farklı ameliyat yöntemleri kullanılabiliyor. Doç. Dr. Umut Ünal, robot yardımlı cerrahide cerrahın yüksek çözünürlüklü üç boyutlu görüntü eşliğinde hassas hareketler yapabildiğini belirtti. Halk arasında “robot ameliyatı” olarak bilinen yöntemde operasyonu gerçekleştirenin robot değil, uzman cerrah olduğu vurgulanıyor.

Robot yardımlı cerrahinin bazı hastalarda daha küçük kesiler, daha az kanama, daha düşük ağrı ve daha kısa hastanede kalış gibi avantajlar sağlayabildiği ifade ediliyor. İdrar tutma ve cinsel işlevlerin korunmasına yönelik sinir koruyucu tekniklerin uygulanması da cerrahi planlamanın önemli başlıkları arasında yer alıyor. Hangi yöntemin uygun olduğu ise hastalığın evresi, kişinin sağlık durumu ve cerrahın değerlendirmesiyle belirleniyor.

Uzmanların uyarısına göre artan idrar şikâyetleri yaşlanmanın kaçınılmaz sonucu olarak görülmemeli. Özellikle idrar yapmada belirgin güçlük yaşayan, gece sık uyanan veya idrarını tam boşaltamadığını hisseden kişilerin belirtiler ilerlemeden üroloji değerlendirmesi alması gerekiyor.