Tekrarlayan ishalin nedenleri: Stres, IBS ve gıda hassasiyetine dikkat

Tekrarlayan ishalin nedenleri: Stres, IBS ve gıda hassasiyetine dikkat

İshal her zaman bozuk gıda ya da enfeksiyon kaynaklı olmayabiliyor. Biyokimya Uzmanı Ayşegül Çoruhlu, SÖZCÜ TV’de İpek Özbey’in sunduğu “Dr. Ayşegül Çoruhlu ile Longevity” programında tekrarlayan ishalin arkasında stres, bağırsak-beyin iletişimi, gıda intoleransları ve emilim sorunlarının bulunabileceğini anlattı. Ancak uzmanlar, uzun süren veya tekrarlayan ishalin tek bir nedene bağlanmaması ve altta yatan hastalıkların hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Çoruhlu, programda bağırsakların yalnızca sindirim sisteminin bir parçası olmadığını, beyinle sürekli iletişim halinde çalışan canlı bir sistem olduğunu söyledi. “Dr. Ayşegül Çoruhlu ile Longevity” programı pazar günleri saat 14.00’te, tekrarı ise aynı gece 01.00’de SÖZCÜ Televizyonu’nda yayınlanıyor.

BAĞIRSAK-BEYİN İLETİŞİMİ NASIL ÇALIŞIYOR?

Bağırsak duvarında yoğun bir sinir ağı bulunuyor. Beyin ile bağırsak arasındaki iletişimde vagus siniri önemli bir rol oynuyor ve bu iletişim yalnızca beyinden bağırsağa değil, bağırsaktan beyne doğru da gerçekleşiyor. Bu nedenle yoğun stres, kaygı ve duygusal yükler bazı kişilerde karın ağrısı, kramp, dışkılama sıklığında artış veya ishal şeklinde kendini gösterebiliyor.

Çoruhlu, vücudun stres altında “savaş ya da kaç” yanıtına geçtiğini, sindirim ve boşaltım işlevlerinin ise ikinci plana itilebildiğini belirtti. Bu durumun özellikle kronik stres yaşayan kişilerde bağırsak hareketlerini etkileyebileceğini ifade eden Çoruhlu, yalnızca beslenme değişikliğine odaklanmanın her zaman yeterli olmayabileceğini söyledi.

HUZURSUZ BAĞIRSAK SENDROMU İSHAL YAPABİLİR

Huzursuz bağırsak sendromu, karın ağrısı ve dışkılama düzenindeki değişikliklerle seyreden, beyin-bağırsak etkileşimiyle ilişkili bir tablo olarak biliniyor. Bazı kişilerde kabızlık, bazı kişilerde ise sık ve sulu dışkılama öne çıkabiliyor. Yemek sonrasında kısa sürede tuvalet ihtiyacı duyulması ve gün içinde defalarca dışkılama, ishal ağırlıklı huzursuz bağırsak sendromunda görülebilen belirtiler arasında yer alıyor.

Bununla birlikte, stresin belirtileri artırabilmesi, her tekrarlayan ishalin kesin olarak huzursuz bağırsak sendromundan kaynaklandığı anlamına gelmiyor. Kronik ishalin nedenleri arasında enfeksiyonlar, çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, bazı ilaçlar, pankreas sorunları ve gıda intoleransları da bulunabiliyor. Bu nedenle tanı için belirtilerin süresi, dışkının görünümü, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden bulgular birlikte değerlendirilmelidir.

HIZLI BAĞIRSAK GEÇİŞİ SIVI VE BESİN KAYBINA YOL AÇABİLİR

İshal sırasında bağırsak içeriğinin hızlı ilerlemesi, su ve elektrolitlerin yeterince emilememesine yol açabilir. Bu durum özellikle uzun süren veya sık tekrarlayan ishallerde susuzluk, halsizlik ve mineral kaybı riskini artırır. Dışkı sulu olduğunda vücut yalnızca su değil, sodyum ve diğer elektrolitleri de kaybedebilir.

Çoruhlu, hızlı bağırsak hareketlerinin bazı besinlerin emilimini de etkileyebileceğini belirtti. Yağ emiliminin bozulması, yağda çözünen vitaminlerin vücuda alınmasını güçleştirebilir. Aynı şekilde, devam eden ishal sırasında bazı ilaçların emilimi ve tedaviye yanıt değişebileceğinden, özellikle düzenli ilaç kullanan kişilerin bu durumu hekimleriyle paylaşması gerekiyor.

İshalde sıvı kaybını yerine koymak için eczanelerde bulunan oral rehidrasyon solüsyonları tercih edilebilir. Bu ürünler su, tuz ve şekerin uygun oranlarda birleşimine dayanır. Evde ölçüsüz şekilde hazırlanan tuzlu veya şekerli karışımların oranı hatalı olabileceği için özellikle çocuklarda, yaşlılarda ve kronik hastalığı bulunan kişilerde sağlık profesyoneline danışılması önem taşır.

SÜT ÜRÜNLERİ VE GLÜTEN HERKES İÇİN AYNI ETKİYİ YAPMAZ

Programda süt ve süt ürünleriyle glüten içeren unlu gıdaların bazı kişilerde bağırsak şikâyetlerini artırabileceği belirtildi. Laktoz intoleransı, süt şekerinin yeterince sindirilememesi nedeniyle gaz, şişkinlik ve ishal yapabilir. Ancak süt ürünlerinin tüketilmesiyle ortaya çıkan her belirti laktoz intoleransı anlamına gelmez; farklı gıda intoleransları veya bağırsak hastalıkları da benzer şikâyetlere yol açabilir.

Glütenle ilişkili yakınmaların değerlendirilmesinde de çölyak hastalığı ile çölyak dışı hassasiyet birbirinden ayrılmalıdır. Çölyak şüphesi bulunan kişilerin testlerden önce kendi kendine glütensiz beslenmeye başlamaması gerekir; çünkü glüteni bırakmak bazı test sonuçlarının doğruluğunu etkileyebilir. Bu nedenle glütenle ilişkili şikâyetlerde gastroenteroloji uzmanına başvurulması önemlidir.

PROBİYOTİK VE BÜTİRAT KONUSUNDA DİKKATLİ OLUNMALI

Çoruhlu, bağırsak bakterilerinin lifleri fermente etmesiyle oluşan bütiratın bağırsak hücrelerinin işlevlerinde rol oynadığını ve su emilimine katkı sağlayabileceğini ifade etti. Programda, bütiratın bağırsak duvarının bütünlüğünü destekleyebileceği ve probiyotik kullanımının tek başına yeterli olmayabileceği görüşü aktarıldı.

Bununla birlikte, “sızdıran bağırsak” ifadesi farklı durumlar için kullanılabildiğinden, bu kavram tek başına bir tanı olarak değerlendirilmemeli. Probiyotik, lif veya bütirat içeren takviyelerin herkeste aynı sonucu vereceği ve tekrarlayan ishali kesin olarak durduracağı söylenemez. Takviye kullanımı, özellikle düzenli ilaç alan veya kronik hastalığı bulunan kişilerde hekim görüşü alınarak değerlendirilmelidir.

UYKUDAN UYANDIRAN İSHAL ÖNEMLİ BİR UYARI OLABİLİR

Gece uykudan uyandıran ishal, kanlı dışkı, açıklanamayan kilo kaybı, ateş, şiddetli karın ağrısı veya uzun süre devam eden sulu dışkılama, yalnızca stres ya da beslenme değişikliğiyle açıklanmamalı. Bu belirtiler inflamatuvar bağırsak hastalıkları, çölyak hastalığı, enfeksiyonlar veya başka sindirim sistemi sorunlarıyla ilişkili olabilir.

Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi inflamatuvar bağırsak hastalıklarının tanısı, yalnızca belirtilere bakılarak konulamaz. Gerekli durumlarda kan ve dışkı testleri, endoskopik incelemeler ve görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. İshalin birkaç günden uzun sürmesi, tekrarlaması veya susuzluk belirtilerinin ortaya çıkması halinde sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir.

Tekrarlayan ishalde stres, beslenme ve bağırsak hareketleri birbirini etkileyebilir; ancak bu tabloyu yalnızca “kafada” ya da yalnızca tek bir gıdada aramak doğru değildir. Belirtilerin ne zaman başladığı, hangi yiyeceklerle ilişkili olduğu, gece görülüp görülmediği, kullanılan ilaçlar ve kilo değişimi not edilerek gastroenteroloji değerlendirmesine başvurulması, doğru nedenin belirlenmesine yardımcı olabilir.

UYARI: BU SAYFADA YER ALAN İÇERİKLER YALNIZCA GENEL BİLGİLENDİRME AMAÇLIDIR. TIBBİ TANI, TEDAVİ VEYA KİŞİYE ÖZEL SAĞLIK TAVSİYESİ NİTELİĞİNDE DEĞİLDİR. HERHANGİ BİR İLAÇ, TAKVİYE, BİTKİSEL ÜRÜN VEYA BENZERİ BİR ÜRÜNÜ KULLANMADAN ÖNCE DOKTORUNUZA VEYA YETKİLİ BİR SAĞLIK PROFESYONELİNE DANIŞINIZ.

0 YORUMLAR

    Bu KONUYA henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yaz...
YORUM YAZ