İlaçları böyle saklamayın: Son kullanma tarihi geçmeden de bozulabilir

Evlerde ilaçların saklandığı yer, ürünün güvenliği ve etkisini koruması açısından büyük önem taşıyor. Banyo gibi nemli alanlar ile ocak, fırın ve lavabo çevresindeki sıcaklık ve nem değişimleri, bazı ilaçların son kullanma tarihi gelmeden önce de özelliklerini kaybetmesine yol açabiliyor.

İlacın kutusunda son kullanma tarihinin bulunması, ürünün her koşulda o tarihe kadar kullanılabileceği anlamına gelmiyor. Bu tarih, ilacın ambalajında belirtilen uygun saklama koşullarında muhafaza edilmesi durumunda geçerli. Saklama koşulları ihlal edilmişse ürünün güvenliği ve etkinliği konusunda belirsizlik oluşabilir.

BANYO VE MUTFAKTA İLAÇ SAKLAMAK RİSKLİ OLABİLİR

Banyo, duş ve sıcak su nedeniyle yüksek neme maruz kalır. Bu durum özellikle neme duyarlı tablet, kapsül ve toz ilaçların yapısını etkileyebilir. Mutfakta ise ocak, fırın, bulaşık makinesi ve lavabo çevresindeki ısı ile nem değişimleri ilaçların önerilen saklama koşullarından uzaklaşmasına neden olabilir.

İlaçlar, ürünün ambalajında veya kullanma talimatında belirtilen sıcaklık ve saklama koşullarına göre muhafaza edilmelidir. Özel bir koşul belirtilmediği sürece serin, kuru, doğrudan güneş ışığı almayan ve çocukların ulaşamayacağı bir alan tercih edilmelidir. Buzdolabında saklanması gerekmeyen ilaçlar, yanlışlıkla dondurulmamalı veya aşırı soğukta tutulmamalıdır.

TABLET VE KAPSÜLLERDE GÖRÜNÜM DEĞİŞİKLİKLERİNE DİKKAT

Tablet veya kapsüllerde renk değişimi, lekelenme, çatlama, aşırı ufalanma, şişme ya da birbirine yapışma fark edilirse ürün kullanılmadan önce eczacıya danışılmalıdır. Normalden farklı bir koku veya ambalajın içinde nem görülmesi de dikkate alınması gereken işaretler arasında yer alır.

İlacın dış görünüşünün normal olması da tek başına güvenli olduğu anlamına gelmez. Uygun olmayan sıcaklık, nem veya ışık koşullarına uzun süre maruz kalan bir ürün, gözle fark edilemeyen biçimde etkinliğini kaybedebilir. Bu nedenle saklama koşulu ciddi biçimde ihlal edilmiş ilaçlar, kullanılmadan önce sağlık uzmanına gösterilmelidir.

ŞURUPLARDA TORTU VE BULANIKLIK UYARISI

Şuruplarda dipte daha önce bulunmayan tortu oluşması, bulanıklaşma, renk değişikliği, kapağın açılmasıyla alışılmadık bir koku gelmesi veya sıvının kıvamının belirgin biçimde değişmesi bozulma belirtisi olabilir. Böyle bir değişiklik görüldüğünde şurup kullanılmamalı ve ürünün durumu eczacıya sorulmalıdır.

Açıldıktan sonra kullanılabilecek süre her şurup için aynı değildir. Bazı ürünlerde açıldıktan sonra belirli bir süre içinde tüketilmesi, bazılarında ise kalan miktarın atılması gerekir. Bu süre ürünün prospektüsünde, ambalajında veya eczacının verdiği kullanım bilgisinde yer alır; yalnızca kutudaki genel son kullanma tarihine bakmak yeterli değildir.

KREM VE MERHEMLERDE YAPISAL DEĞİŞİKLİKLER

Krem ve merhemlerde yağlı ve sulu kısmın birbirinden ayrılması, pütürlü bir yapı oluşması, tüpten normalden fazla sıvı gelmesi, renk değişikliği veya farklı koku meydana gelmesi ürünün kullanılmaması gerektiğine işaret edebilir.

Kapağı uzun süre açık kalan, kapağı tam kapanmayan veya sıcak ve nemli ortamda tutulan topikal ürünlerde dış etkenlere maruz kalma riski artar. Ürünün görünümü değişmemiş olsa bile, ambalaj ve prospektüs üzerindeki açıldıktan sonra kullanım süresi dikkate alınmalıdır.

GÖZ DAMLALARINDA AÇILDIKTAN SONRAKİ SÜRE ÖNEMLİ

Göz damlaları, göz yüzeyine uygulandığı için kullanım sırasında kontaminasyon açısından özel dikkat gerektirir. Çok dozlu göz damlalarının önemli bir bölümü açıldıktan sonra yaklaşık 28 gün içinde kullanılmalı, ancak bu süre ürüne göre değişebileceğinden kesin bilgi için prospektüs ve ambalaj talimatı kontrol edilmelidir.

Damlalığın ucu göze, kirpiklere, ele veya başka bir yüzeye değdirilmemeli; kullanım sonrasında şişe hemen kapatılmalıdır. Açılma tarihi şişenin üzerine yazılabilir. Tek kullanımlık ürünler ise açıldıktan sonra kalan miktar saklanmamalı ve ürünün talimatına uygun şekilde atılmalıdır.

İLAÇLAR NASIL MUHAFAZA EDİLMELİ?

İlaçlar mümkünse orijinal ambalajında, prospektüsüyle birlikte ve kuru bir dolapta tutulmalıdır. Güneş gören pencere önü, kalorifer ve ısıtıcı yakını, araç içi, banyo ve mutfaktaki sıcak cihazların çevresi uygun saklama alanları değildir.

Buzdolabında saklanması gereken ürünlerde ambalaj üzerindeki sıcaklık aralığına uyulmalıdır. Her ilaç buzdolabında saklanmaz; bu nedenle soğukta tutulması gerektiği açıkça belirtilmeyen ürünler için eczacıya veya kullanma talimatına başvurulmalıdır. Tüm ilaçlar çocukların ve evcil hayvanların erişemeyeceği, mümkünse kilitli bir alanda bulunmalıdır.

BOZULAN VE KULLANILMAYAN İLAÇLAR ÇÖPE GELİŞİGÜZEL ATILMAMALI

Son kullanma tarihi geçmiş, görünümü değişmiş, uygun koşullarda saklanmamış veya artık kullanılmayacak ilaçlar başka kişilerin erişemeyeceği şekilde ayrılmalıdır. Bu ürünler lavaboya ya da tuvalete dökülmemeli; evsel atıklarla birlikte gelişigüzel atılmamalıdır.

Türkiye’de atık ilaçların toplanması için uygulamalar il ve belediyelere göre değişebiliyor. Bu nedenle vatandaşların bağlı bulunduğu belediye, il veya ilçe sağlık müdürlüğü, aile sağlığı merkezi ya da atık ilaç kabul edip etmediği önceden teyit edilen eczaneler aracılığıyla uygun teslim noktasını öğrenmesi gerekiyor. Özel toplama kutusu bulunan merkezlere bırakılan ilaçlar, ilgili kurallar çerçevesinde bertaraf edilmek üzere ayrılıyor.

İlaçta renk, koku, kıvam veya şekil değişikliği fark edilmesi halinde ürünü kullanmak yerine eczacıya danışmak en güvenli yaklaşımdır. Özellikle göz damlası, şurup ve buzdolabında saklanması gereken ürünlerde açılma tarihi ile saklama koşullarının ayrıca kontrol edilmesi gerekir.