Suudi Arabistan’la 30 yıllık güneş enerjisi anlaşması yürürlüğe girdi

Türkiye ile Suudi Arabistan arasında imzalanan yenilenebilir enerji santrali anlaşması, TBMM’de kabul edilmesinin ardından 28 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe girdi. Anlaşma kapsamında Suudi Arabistan merkezli yatırımcı şirketlerin Sivas ve Karaman Taşeli’nde toplam 2 bin megavat kurulu güce sahip iki güneş enerjisi santrali kurması, üretilecek elektriğin ise 30 yıl boyunca Elektrik Üretim AŞ (EÜAŞ) tarafından satın alınması öngörülüyor.

TBMM’nin resmî açık oylama kayıtlarına göre teklif 23 Haziran 2026’da 235 kabul, 54 ret ve 5 çekimser oyla kanunlaştı. Kaynak metinde yer alan 233 kabul oyu bilgisi, Meclis’in yayımladığı kesin oylama sonuçlarıyla örtüşmüyor. Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle birlikte Sivas ve Karaman’daki ilk etap projeleri ile ilerleyen dönemde geliştirilmesi planlanan ilave yenilenebilir enerji yatırımları için hukuki süreç tamamlanmış oldu.

İLK ETAPTA 2 BİN MEGAVATLIK GES KURULACAK

Hükümetlerarası anlaşmanın ilk aşamasında Sivas ve Karaman Taşeli’nde 1000’er megavat kapasiteli iki güneş enerjisi santralinin kurulması planlanıyor. Toplam 2 bin megavat kurulu güce sahip olacak santrallerin yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırımla hayata geçirilmesi ve tamamlandığında yaklaşık 2,1 milyon hanenin elektrik ihtiyacını karşılaması hedefleniyor.

Projeleri Suudi Arabistan merkezli ACWA Power’ın gerçekleştirmesi öngörülüyor. Anlaşmanın ikinci aşamasında ise toplam 3 bin megavat kapasiteye ulaşacak ilave güneş ve rüzgâr enerjisi projelerinin geliştirilmesi planlanıyor. Böylece Suudi şirketlerince Türkiye’de geliştirilecek yenilenebilir enerji projelerinin toplam kapasitesinin 5 bin megavata çıkarılması hedefleniyor.

ELEKTRİK 30 YIL BOYUNCA EÜAŞ TARAFINDAN ALINACAK

Anlaşmanın en önemli maddelerinden biri, santrallerde üretilecek elektriğin 30 yıl süreyle EÜAŞ tarafından satın alınmasını öngören alım garantisi oldu. Fiyatlandırma Türk lirası yerine Euro cinsinden belirlendi. Ticari işletmenin ilk 5 yılında her iki proje için kilovatsaat başına yaklaşık 4,75 Euro-sentlik fiyat mekanizması uygulanacak.

İlk 5 yıllık dönemin ardından Sivas GES’te üretilecek elektrik için 25 yıl boyunca kilovatsaat başına yaklaşık 2,35 Euro-sent, Karaman Taşeli GES’te üretilecek elektrik için ise yaklaşık 1,99 Euro-sent ödenmesi planlanıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, özellikle Karaman projesindeki fiyatın Türkiye’de bugüne kadar uygulanan en düşük sabit alım fiyatlarından biri olduğunu bildirdi.

ARAZİLER EÜAŞ MÜLKİYETİNDE KALACAK

TBMM teklif özetine göre santraller için tahsis edilecek alanların mülkiyeti EÜAŞ’ta kalacak. Proje şirketlerine kullanım hakkı tanınacak arazilerin 49 yıla kadar bedelsiz kiralanabilmesi, gerekli irtifak ve kullanım izinlerinin alınması için EÜAŞ’ın devreye girmesi ve anlaşma süresinin sonunda santrallerin bedelsiz olarak EÜAŞ tarafından devralınabilmesi öngörülüyor.

Anlaşma çerçevesinde arazi edinimi, kiralama, orman ve mera izinleri ile kamulaştırma işlemlerine ilişkin süreçlerin de kamu tarafından yürütülmesi planlanıyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ise santral arazilerinin mülkiyetinin tamamen Türkiye’de kalacağını, projelerin finansmanının yatırımcı şirket ve uluslararası kuruluşlarca karşılanacağını ve Türkiye açısından doğrudan yatırım maliyeti oluşmayacağını açıkladı.

VERGİ VE YATIRIM TEŞVİKLERİ TARTIŞMA YARATTI

Anlaşmada proje şirketlerine çeşitli vergi ve yatırım teşvikleri sağlanması da düzenlendi. Yatırım kapsamında ithal edilecek ekipman, makine, yedek parça ve sarf malzemeleri için gümrük vergisi, KDV ve ÖTV muafiyetleri öngörülürken, yurt içinden temin edilecek bazı ürün ve hizmetlerde de KDV istisnası uygulanması planlanıyor. Şirketlerin ticari kayıtlarını, faturalandırma ve ödemelerini Euro cinsinden yapabilmesine ilişkin hükümler de anlaşmada yer alıyor.

Muhalefet milletvekilleri, yabancı yatırımcıya tanınan bu istisna ve kolaylıkların yerli enerji şirketleri açısından eşitsizlik oluşturduğunu savundu. CHP Grup Başkanvekili Murat Emir, Meclis görüşmeleri sırasında Suudi yatırımcılara geniş ayrıcalıklar verildiğini belirterek anlaşmayı “kapitülasyon” olarak nitelendirdi. Bu ifade, anlaşmanın hukuki adı değil, muhalefet tarafından yapılan siyasi ve ekonomik bir değerlendirme olarak gündeme geldi.

EMO’DAN 6 MİLYAR EUROYA YAKLAŞAN MALİYET HESABI

Elektrik Mühendisleri Odası, anlaşmanın mali sonuçlarına ilişkin yaptığı hesaplamada, ilk etapta kurulacak Sivas ve Taşeli santrallerinin 30 yıllık elektrik alım yükünün yaklaşık 2,5 milyar Euro’ya ulaşabileceğini bildirdi. Odanın hesaplamasına göre Sivas projesi için 30 yıllık toplam ödeme yaklaşık 1,31 milyar Euro, Taşeli projesi için ise yaklaşık 1,17 milyar Euro seviyesinde olacak.

EMO ayrıca anlaşmanın ikinci aşamasında öngörülen 3 bin megavatlık ilave yenilenebilir enerji projeleri için yaklaşık 3,7 milyar Euro ek maliyet oluşabileceğini ve toplam yükün 6 milyar Euro’ya yaklaşabileceğini savundu. Bu rakamlar, anlaşmanın kesinleşmiş kamu harcaması olarak değil, Elektrik Mühendisleri Odası’nın üretim ve fiyat varsayımlarına dayalı hesaplaması olarak açıklandı.

HÜKÜMETTEN YATIRIM VE YERLİLİK VURGUSU

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, anlaşmaya yönelik “Türkiye lehine hiçbir madde bulunmadığı” yönündeki değerlendirmelerin gerçeği yansıtmadığını açıkladı. Resmî açıklamada, yaklaşık 2 milyar dolarlık yatırımın Türkiye’ye geleceği, projelerde en az yüzde 50 yerlilik şartının bulunduğu ve santrallerden üretilecek elektriğin yaklaşık 2,1 milyon hanenin ihtiyacını karşılayacağı belirtildi.

TBMM’deki görüşmelerde ayrıca anlaşma kapsamında Hazine garantisi bulunmadığı, güvencenin EÜAŞ’ın üretilen elektriği satın almasına yönelik olduğu ifade edildi. Buna karşılık muhalefet milletvekilleri, Euro bazlı 30 yıllık alım taahhüdünün EÜAŞ açısından kur riski oluşturabileceğini ve mevzuat değişiklikleri nedeniyle yatırımcının gelirinde kayıp meydana gelmesi hâlinde kamuya ek yükümlülük doğabileceğini savundu.

ANLAŞMA RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜĞE GİRDİ

3 Şubat 2026’da Riyad’da imzalanan Türkiye-Suudi Arabistan Yenilenebilir Enerji Santrali Projelerine İlişkin Hükümetlerarası Anlaşma, TBMM’de 23 Haziran 2026’da kabul edilen 7585 sayılı kanunun ardından Cumhurbaşkanı’nın 11670 sayılı kararıyla onaylandı. Kararın 28 Ağustos 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmasıyla anlaşma yürürlük kazandı.

Böylece Sivas ve Karaman Taşeli’ndeki 2 bin megavatlık güneş santrali projeleri için 30 yıllık elektrik alım modeli, arazi tahsisi, yatırım teşvikleri ve gelecekteki yenilenebilir enerji fazlarına ilişkin hükümler resmî olarak uygulanabilir hâle geldi. Projelerin uygulama takvimi ve santrallerin fiilî işletmeye geçiş tarihi ise açıklanan anlaşma bilgilerinde ayrıca belirtilmedi.