Ev kiralayacaklar dikkat: Depozitoda “kira bedeli” detayı hak kaybını önleyebilir

Kiralık konut piyasasında üniversite kayıtları, tayin dönemi ve taşınma hareketliliğiyle birlikte yoğunluk artarken, yeni ev tutacak kiracılara depozito konusunda önemli bir uyarı yapıldı. Tüm Emlak Danışmanları Birliği Genel Başkanı Hakan Akçam, kira sözleşmesinde depozitonun yalnızca sabit bir Türk lirası tutarı olarak yazılmaması, bunun yerine bir veya iki kira bedeli şeklinde belirtilmesi gerektiğini söyledi.

Sözleşmede yalnızca belirli bir TL miktarının yer almasının, yıllar içinde enflasyon nedeniyle depozitonun değer kaybetmesine yol açabileceği belirtildi. Akçam’ın değerlendirmesine göre depozitonun kira bedeli üzerinden tanımlanması, kiracının evden ayrıldığı tarihte güncel kira tutarı dikkate alınarak iade talep edebilmesi açısından önem taşıyor.

KİRA PİYASASINDA HAREKETLİLİK ARTTI

Kiralık konut piyasasında özellikle üniversite öğrencileri ve kamu personelinin taşınma süreci nedeniyle hareketli bir dönem yaşanıyor. Üniversite kayıtlarının başlaması, tayinlerin yoğunlaşması ve yeni eğitim dönemine hazırlık yapılması, büyükşehirler başta olmak üzere kiralık ev arayışını artırıyor.

Sektör temsilcilerinin aktardığı bilgilere göre son 10-15 günlük süreçte kira bedellerinde yüzde 5 ila yüzde 10 arasında artış görüldü. Piyasadaki hareketliliğin ekim ayı sonuna kadar devam etmesinin beklendiği ifade edilirken, uzmanlar özellikle ilk kez ev kiralayacak öğrencilerin ve ailelerin sözleşme ayrıntılarını dikkatle incelemesi gerektiğini vurguluyor.

DEPOZİTO SÖZLEŞMEDE NASIL YAZILMALI?

Hakan Akçam, kira kontratının depozito bölümünde sabit bir rakam yazılması yerine bir veya iki aylık kira bedeli ifadesinin kullanılmasını önerdi. Sabit TL tutarıyla belirtilen depozitonun, kira bedellerinin zaman içinde yükselmesi halinde ekonomik değerini kaybedebileceği belirtildi.

Örneğin sözleşmenin imzalandığı tarihte bir aylık kira tutarına denk gelen depozito, yıllar sonra aynı nominal TL miktarıyla iade edildiğinde kiracının ödediği güvencenin gerçek değeri azalabilir. Depozitonun kira bedeli şeklinde yazılması ise tarafların başlangıçta hangi miktar üzerinde anlaştığını daha açık hale getirebilir. Ancak sözleşmede bu hususun açık, anlaşılır ve tarafların imzasıyla kayıt altına alınması gerekiyor.

YASAL DEPOZİTO SINIRI ÜÇ AYLIK KİRA

Türk Borçlar Kanunu’nun 342. maddesine göre konut ve çatılı işyeri kiralarında kararlaştırılabilecek güvence bedeli üç aylık kira tutarını aşamıyor. Para veya kıymetli evrak olarak verilen güvencenin, kanunda belirtilen usule uygun biçimde bankada tutulması öngörülüyor.

Düzenlemeye göre para olarak verilen güvence, kiraya verenin onayı olmadan çekilemeyecek şekilde vadeli bir tasarruf hesabına yatırılmalı. Kıymetli evrakın ise bankaya depo edilmesi gerekiyor. Bankanın güvenceyi serbest bırakabilmesi için tarafların ortak rızası, kesinleşmiş icra takibi veya kesinleşmiş mahkeme kararı bulunması gerekiyor.

EV SAHİBİYLE DOĞRUDAN GÖRÜŞME UYARISI

Kiralama sürecinde dikkat edilmesi gereken bir diğer konu ise sözleşmenin taşınmazın gerçek sahibiyle yapılması. Uzmanlar, mümkün olduğunca ev sahibiyle yüz yüze görüşülmesini ve sözleşmenin doğrudan kiraya verenle imzalanmasını tavsiye ediyor.

Ev sahibinin şehir dışında veya yurt dışında bulunması halinde ise işlem yapan kişiden resmî vekâletname istenmesi öneriliyor. Böylece sözleşmeyi imzalayan kişinin taşınmazı kiraya verme ve kira bedelini tahsil etme yetkisinin bulunup bulunmadığı daha kolay kontrol edilebilir.

KİRA ÖDEMELERİ BANKA ÜZERİNDEN YAPILMALI

Akçam’ın kiracılara yönelik uyarıları arasında kira ödemelerinin banka kanalıyla gerçekleştirilmesi de yer aldı. Ödemelerin elden yapılması yerine banka transferiyle gerçekleştirilmesi, hangi tarihte ne kadar ödeme yapıldığının belgelenmesini sağlıyor.

Banka açıklama bölümüne kira ödemesi, taşınmazın adresi veya ilgili kira ayı gibi bilgilerin yazılması da taraflar arasındaki ödeme trafiğinin daha açık şekilde takip edilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca kira bedelinin sözleşmede belirtilen gerçek tutar üzerinden ödenmesi ve sözleşmede yer alan bilgilerin banka transferleriyle uyumlu olması önem taşıyor.

SÖZLEŞMEDEKİ HER AYRINTI KONTROL EDİLMELİ

Kiracılar, sözleşmeyi imzalamadan önce depozito miktarının yanı sıra kira bedelini, artış koşullarını, ödeme tarihini, aidat ve yan giderlerin kime ait olduğunu da kontrol etmeli. Taşınmaz teslim alınırken evin mevcut durumu, demirbaşlar ve varsa hasarlar yazılı olarak kayıt altına alınabilir.

Depozito konusunda ileride anlaşmazlık yaşanmaması için ödeme dekontlarının, imzalı sözleşmenin, teslim tutanağının ve taşınmazın teslim anındaki durumunu gösteren belgelerin saklanması önem taşıyor. Uzmanların uyarısı, özellikle artan kira bedelleri karşısında küçük görünen sözleşme ifadelerinin kiracının ileride yaşayabileceği maddi kayıplar açısından belirleyici olabileceğine dikkat çekiyor.