J.P. Morgan’dan 2027 uyarısı: Gıda enflasyonu yüzde 5’e çıkabilir

J.P. Morgan Global Research, küresel gıda piyasaları için dikkat çekici bir risk senaryosu paylaştı. Kurumun değerlendirmesine göre dünya genelinde gıda enflasyonu, mevcut yüzde 2,8 seviyesinden 2027’nin başlarında yaklaşık yüzde 5’e yükselebilir. Bu artışın arkasındaki en önemli risklerden biri ise tarımsal üretimin temel girdileri arasında yer alan nitrojen gübresinin tedarikinde yaşanabilecek aksaklıklar olarak gösterildi.

Raporda, gübre sevkiyatlarının enerji ve ticaret açısından kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki ulaşım koşullarına yüksek ölçüde bağlı olduğuna dikkat çekildi. Boğazda yaşanabilecek olası bir kesinti veya ulaşımın ciddi biçimde yavaşlaması, gübre arzını ve fiyatlarını etkileyerek tarımsal üretim maliyetlerinde yeni bir dalga oluşturabilir.

GIDA ENFLASYONU İÇİN YÜZDE 5 SENARYOSU

J.P. Morgan Global Research’ün öngörüsüne göre küresel gıda enflasyonu 2027’nin başlarına kadar yaklaşık yüzde 5 seviyesine çıkabilir. Kurum, mevcut yüzde 2,8’lik seviyeye kıyasla bu oranın önemli bir yükseliş anlamına geleceğini ve gıda maliyetlerinin dünya genelinde yeniden öne çıkan ekonomik başlıklardan biri haline gelebileceğini değerlendiriyor.

Söz konusu tahmin, kesinleşmiş bir fiyat artışı olarak değil, gübre tedariki ve jeopolitik taşımacılık risklerinin aynı anda gerçekleşmesi durumunda ortaya çıkabilecek bir senaryo olarak aktarılıyor. Gıda fiyatlarındaki hareketin boyutu, gübre akışının ne ölçüde etkilenebileceği ve tarımsal üreticilerin artan maliyetlere nasıl karşılık vereceği gibi unsurlara bağlı olacak.

RİSKİN MERKEZİNDE NİTROJEN GÜBRESİ VAR

Raporda özellikle nitrojen gübresinin küresel arzındaki olası aksaklıklar öne çıkarıldı. Tarımda yaygın biçimde kullanılan bu gübre türü, bitkisel üretimin verimliliği açısından kritik girdiler arasında bulunuyor. Bu nedenle sevkiyatlarda yaşanacak kesintiler, yalnızca gübre fiyatlarını değil, çiftçilerin üretim maliyetlerini ve ekim kararlarını da etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

J.P. Morgan’ın değerlendirmesine göre dünya genelinde kullanılan nitrojen gübresinin yaklaşık üçte biri Hürmüz Boğazı üzerinden taşınıyor. Bu oran, söz konusu deniz geçidinde yaşanabilecek bir ulaşım sorununun tarım sektöründe neden zincirleme etki yaratabileceğini ortaya koyuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ AKSAKLIK SEVKİYATI ETKİLEYEBİLİR

Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin aksaması halinde gübre sevkiyatlarının ciddi biçimde etkilenebileceği belirtildi. Taşımacılığın yavaşlaması veya geçici olarak durması, ürünlerin hedef pazarlara ulaşmasını zorlaştırabilir. Arzın sınırlanması ise mevcut talep koşullarında gübre fiyatlarının yükselmesine yol açabilecek baskılardan biri olarak öne çıkıyor.

Gübre tedarikindeki bir sorun, tarım sektöründe doğrudan ve dolaylı sonuçlar yaratabilir. Öncelikle üreticilerin girdi maliyetleri artarken, sonraki aşamada ekim alanları, kullanılan gübre miktarı ve mahsul verimi üzerinde baskı oluşabilir. Bu zincirin son halkasında ise üretim maliyetlerindeki yükselişin tüketici fiyatlarına yansıma ihtimali bulunuyor.

GÜBRE İÇİN PETROL GİBİ STRATEJİK REZERV YOK

Raporda dikkat çekilen bir diğer nokta, petrol piyasalarının aksine gübre için kullanılabilecek geniş çaplı stratejik rezervlerin bulunmaması oldu. Bu durum, küresel gübre akışında ani bir kesinti yaşanması halinde piyasaların arz şoklarına karşı daha savunmasız kalabileceği anlamına geliyor.

Stratejik rezervlerin sınırlı olması, alternatif tedarik kaynaklarının önemini artırıyor. Ancak kaynak değişikliği, sevkiyat rotalarının yeniden düzenlenmesi veya yeni tedarik bağlantılarının kurulması kısa sürede gerçekleşmeyebilir. Bu nedenle ulaşım sorununun süresi, gübre piyasalarının ve buna bağlı olarak tarımsal üretimin seyrinde belirleyici olabilir.

TARIMIN YAKLAŞIK YARISI NİTROJEN GÜBRESİNE BAĞLI

Nitrojen gübresinin önemi, yalnızca tarımsal maliyetlerle sınırlı değil. Kaynak değerlendirmesinde, dünya genelinde yetiştirilen mahsullerin yaklaşık yarısının üretiminde nitrojen gübresinden yararlanıldığı belirtildi. Bu nedenle arzda yaşanabilecek ciddi bir daralma, çiftçilerin bütçelerinin yanı sıra doğrudan gıda arzını da etkileyebilir.

Üretimde kullanılabilecek gübre miktarının azalması, mahsul veriminde düşüş riskini beraberinde getirebilir. Böyle bir gelişme, gıda piyasalarında arzın daralmasına ve fiyatların yükselmesine neden olabilecek koşulları güçlendirebilir. J.P. Morgan’ın yüzde 5’lik gıda enflasyonu senaryosu da bu maliyet ve arz zincirinin birlikte çalışması ihtimaline dayanıyor.

ENERJİ GERİLİMİ SOFRALARA YANSIYABİLİR

J.P. Morgan’ın değerlendirmesi, enerji taşımacılığındaki jeopolitik gerilimlerin etkisinin yalnızca petrol fiyatlarıyla sınırlı kalmayabileceğine işaret ediyor. Hürmüz Boğazı çevresindeki ulaşım koşulları, tarımsal üretimin temel girdilerinden biri olan gübrenin sevkiyatını da doğrudan etkileyebilecek bir unsur olarak öne çıkıyor.

Gübre arzında yaşanabilecek sorunların üretim maliyetlerini artırması, daha sonraki aşamada gıda fiyatlarına baskı oluşturabilir. Kurumun 2027’nin başları için paylaştığı yüzde 5’lik enflasyon tahmini, enerji, taşımacılık, gübre ve tarımsal üretim arasındaki bağlantının küresel ekonomi açısından önemini bir kez daha gündeme taşıyor.