Bir Gün Farkla Emeklilikte Yıllar Kaybedenler: Adalet Talebi Büyüyor

Emeklilikte yaş şartını kaldıran 3 Mart 2023 tarihli EYT düzenlemesinin dışında kalan ve 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan milyonlarca çalışan, ilk işe giriş tarihleri nedeniyle daha uzun süre çalışmak zorunda kaldıklarını belirtiyor. Emeklilikte Adalet Derneği (EMADDER) Yönetim Kurulu Üyesi Şenda Gezer ile Mehmet Alagöz de yüksek prim günlerine rağmen emekli olamayan çalışanlar arasında yer alıyor.

Ziraat mühendisi Şenda Gezer’in 8 bin 450, bankacılık sektöründe 19 yıl çalışan Mehmet Alagöz’ün ise 8 bin 394 prim günü bulunuyor. Ancak iki isim de mevcut kurallar nedeniyle emeklilik aylığı alamıyor. EMADDER, 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlarla 9 Eylül 1999 ve sonrasında işe başlayanlar arasındaki farkın giderilmesi için kademeli emeklilik düzenlemesi yapılmasını talep ediyor.

EYT DÜZENLEMESİ HANGİ TARİHİ KAPSADI?

3 Mart 2023’te yürürlüğe giren 7438 sayılı düzenlemeyle, ilgili mevzuata göre 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar için yaş şartı kaldırıldı. Bu kişilerin emekli olabilmesi için yaş dışındaki prim ve sigortalılık süresi koşullarını yerine getirmesi gerekiyor.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının mevcut mevzuat açıklamasına göre 8 Eylül 1999’dan sonra ilk kez sigortalı olan 4A kapsamındaki çalışanlarda ise kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş şartı uygulanıyor. Bu kapsamda emeklilik için 7 bin prim günü ya da 25 yıl sigortalılık süresi ve en az 4 bin 500 prim günü seçenekleri bulunuyor.

EMADDER MAĞDURİYETİN 4,5 MİLYON KİŞİYİ ETKİLEDİĞİNİ SAVUNUYOR

EMADDER, 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigorta girişi bulunan yaklaşık 4,5 milyon çalışanın EYT düzenlemesinin dışında kaldığını belirtiyor. Derneğe göre bu kişilerin aileleriyle birlikte etkilenen nüfus yaklaşık 12 milyona ulaşıyor. Bu rakamlar derneğin ve mağdur çalışanların değerlendirmesi olarak ifade edilirken, kademeli emeklilik talebinin temelinde işe giriş tarihleri arasındaki bir günlük farkın emeklilik süresinde yıllara varan sonuçlar doğurması bulunuyor.

Dernek, bütün çalışanlar için yaş şartının tamamen kaldırılmasını değil, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanların işe giriş tarihine göre farklı yaş ve prim koşullarına tabi tutulacağı kademeli bir sistem kurulmasını istiyor. Hükümet tarafından kabul edilmiş veya yürürlüğe konmuş yeni bir kademeli emeklilik modeli ise bulunmuyor.

ŞENDA GEZER: İŞE ALINMIYOR, EMEKLİ EDİLMİYOR

EMADDER Yönetim Kurulu Üyesi Şenda Gezer, yaklaşık iki yıl önce kanser tedavisi gördüğünü ve doktorların mesleğini değiştirmesini önermesinin ardından yeni bir iş aradığını anlattı. Gezer, iş başvurularında yaşının gerekçe gösterildiğini, buna karşılık emeklilik açısından kendisine hâlâ genç kabul edildiğini belirterek çalışma hayatına devam etmek zorunda kaldığını söyledi.

Gezer, dernek olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan’dan 74 kez görüşme talep ettiklerini, sonuç alamayınca 64 randevu başvurusunun ardından Bakan Yardımcısı Ahmet Aydın ile görüştüklerini ifade etti. Bu görüşmelerin ardından mağduriyetin bilindiğini ancak çözüm yönünde adım atılmadığını savunan Gezer, mücadeleyi sürdüreceklerini dile getirdi.

CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’A ÇÖZÜM ÇAĞRISI

Şenda Gezer, emeklilikte yaş ve işe giriş tarihi arasındaki farkın yalnızca ekonomik bir konu olmadığını savunarak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a çözüm çağrısında bulundu. Gezer, adalet beklentisinin bütçenin büyüklüğünden çok, çalışanlar arasındaki uygulamanın hakkaniyetli olmasına ilişkin olduğunu söyledi.

Gezer ayrıca EMADDER temsilcileri olarak AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı ile görüştüklerini aktardı. Görüşmede mağduriyetlerini anlattıklarını ve kendilerine sorunun çözümsüz bırakılmayacağı yönünde yanıt verildiğini belirten Gezer, buna rağmen somut bir düzenleme yapılmadığını ifade etti.

MEHMET ALAGÖZ 8 BİN 394 PRİM GÜNÜNE RAĞMEN İŞSİZ

Mehmet Alagöz, 19 yıl çalıştığı bankadaki görevinden haberin yayımlandığı 12 Kasım 2026’dan yaklaşık iki ay önce ayrıldığını ve iş aradığını söyledi. Ocak 2001’de sigortalı olduğunu belirten Alagöz, 8 bin 394 prim günü bulunmasına rağmen emeklilik için 60 yaşını beklemek zorunda olduğunu ifade etti.

Alagöz, çocukluk arkadaşının 1998 yılında iki aylık sigorta kaydı bulunduğu için EYT düzenlemesinden yararlanarak yaklaşık üç yıl önce emekli olduğunu anlattı. Arkadaşının 6 bin 300 prim günüyle emekli olduğunu, kendisinin ise daha fazla prim ödemesine rağmen emeklilik hakkı elde edemediğini belirten Alagöz, işe giriş tarihi farkının çalışanlar arasında eşitsizlik oluşturduğunu savundu.

STAJ SÜRESİNİN SAYILMAMASINA İTİRAZ

Alagöz, 1992-1994 yılları arasında Ziraat Bankasında yaptığı stajın emeklilik başlangıcına dahil edilmediğini de belirtti. Staj dönemlerinin emeklilik hesabında dikkate alınmamasının, işe giriş tarihi daha erken olan çalışanlarla arasındaki farkı büyüttüğünü savunan Alagöz, 9 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olanlar için kademeli bir sistem oluşturulmasını istedi.

EMADDER’in talepleriyle ilgili yeni bir yasal düzenleme yürürlüğe girmiş değil. Mevcut uygulamada 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olanlar yaş dışındaki şartları tamamladıklarında emekli olabilirken, 9 Eylül 1999 ve sonrasında sigortalı olanlar kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartına tabi olmaya devam ediyor.