Köprü ve otoyol işletme hakkı devri için yerli ve yabancı şirketler takipte

Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen 15 Temmuz Şehitler ve Fatih Sultan Mehmet köprüleriyle bazı otoyolların özel sektöre devredilmesine yönelik hazırlıklar yeniden gündemde. İşletme Hakkı Devri (İHD) yöntemiyle yapılması planlanan çalışma kapsamında İspanya, Güney Kore ve Çin merkezli yatırımcıların yanı sıra Türkiye’den büyük şirketlerin de süreci izlediği bildirildi.

Ancak mevcut aşamada kesinleşmiş bir ihale kararı veya tamamlanmış bir özelleştirme bulunmuyor. Hazırlıklar; varlıkların kapsamı, işletme süresi, yöntemi ve olası teklif seviyelerine ilişkin fizibilite çalışmalarının sürdürülmesiyle sınırlı. Nihai kararın alınabilmesi için ilgili kurumların hazırlayacağı sürecin Cumhurbaşkanı onayından geçmesi gerekiyor.

YERLİ VE YABANCI YATIRIMCILAR SÜRECİ İZLİYOR

Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ile danışmanlık hizmeti veren Ernst & Young’ın, köprü ve otoyol işletmeciliğinde deneyimli uluslararası firmalarla temas kurduğu aktarıldı. Görüşmelerde yatırımcıların deneyim ve beklentilerinin değerlendirildiği, yabancı ilgisinde İspanya ve Güney Kore’nin öne çıktığı belirtildi. Çin merkezli bazı şirketlerin de olası ihaleyi yakından takip ettiği ifade edildi.

Yerli yatırımcılar arasında ise IC İçtaş, Limak, Kalyon, Makyol ve Cengiz Holding’in adı geçiyor. Bu şirketlerin ihaleye tek başlarına katılabileceği gibi yerli-yabancı ortaklığı veya konsorsiyum modeliyle teklif sunabileceği değerlendiriliyor. Bununla birlikte firmaların kesin olarak ihaleye katılacağına ilişkin resmî bir açıklama yapılmış değil.

KAPSAM VE İŞLETME SÜRESİ HENÜZ NETLEŞMEDİ

Çalışmalarda iki farklı modelin değerlendirildiği bildiriliyor. İlk seçenekte köprü ve otoyolların ekonomik bütünlük dikkate alınarak belirli gruplara ayrılması, ikinci seçenekte ise varlıkların blok halinde işletme hakkı devrine konu edilmesi öngörülüyor. Hangi yöntemin tercih edileceği konusunda henüz kesinleşmiş bir karar bulunmuyor.

İşletme süresine ilişkin değerlendirmelerde 25 ila 35 yıl ve daha uzun dönemler gündeme gelirken, mevcut çalışma için belirlenmiş kesin bir süre açıklanmadı. Mevzuat çerçevesinde işletme hakkı devrinin daha uzun süreli modellerle de ele alınabileceği belirtiliyor. Bu nedenle kamuya ait köprü ve otoyolların mülkiyetinin devredileceği yönündeki “satış” ifadesi yerine, belirli süreyle işletme ve bakım hakkının özel sektöre bırakılmasından söz ediliyor.

İŞLETME HAKKI DEVRİ GÜNDEMİNDEKİ KÖPRÜ VE OTOYOLLAR

Hazırlık çalışmaları kapsamında adı geçen varlıklar arasında 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Avrupa Otoyolu ve Anadolu Otoyolu bulunuyor. Listeye İzmir-Aydın Otoyolu, İzmir-Çeşme Otoyolu, Niğde-Mersin-Adana Otoyolu, Adana-Gaziantep Otoyolu ile Gaziantep-Şanlıurfa Otoyolu da dahil ediliyor.

Yaklaşık 2 bin 300 kilometrelik yol ağının yatırım ve işletme ihtiyaçlarının belirlenmesi amacıyla fizibilite çalışması yürütülüyor. Çalışmanın tamamlanması tek başına ihale sürecini başlatmayacak. Kapsam, yöntem ve sürenin belirlenmesinin ardından karar metninin hazırlanması, Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması ve Resmî Gazete’de yayımlanması gerekiyor.

2013’TEKİ İHALE SONUÇLANMAMIŞTI

Köprü ve otoyolların işletme hakkının devrine ilişkin daha önce de ihale düzenlenmişti. 2013 yılında yapılan ihalede iki köprü ile sekiz otoyol ve bağlantı yollarının 25 yıllık işletme hakkı için Koç Holding, Ülker bünyesindeki Gözde Girişim ve Malezyalı UEM Group’un oluşturduğu konsorsiyum 5,7 milyar dolarlık en yüksek teklifi vermişti.

Söz konusu ihale, teklif bedelinin yeterli bulunmaması gerekçesiyle iptal edilmiş ve işletme hakkı devri tamamlanmamıştı. Yeni çalışma, kapsam ve yöntemi kesinleşmemiş olmakla birlikte, bu sürecin ardından köprü ve otoyolları yeniden özelleştirme gündemine taşıyor.

GELİR RAKAMLARI TARTIŞMANIN ODAĞINDA

YENİ Parti Adana Milletvekili Orhan Sümer, 2025 yılında köprü ve otoyollardan elde edilen gelirin 26 milyar 745 milyon liraya ulaştığını belirterek hazırlıklara tepki gösterdi. Sümer, 2026’nın ilk altı ayında gelirin 15 milyar lirayı aştığını ve yıl sonunda yaklaşık 30 milyar liraya ulaşmasının beklendiğini savundu.

Sümer, mevcut gelir düzeyinin 25 yıl boyunca devam etmesi halinde devletin 750 milyar liralık gelir elde edebileceğini ileri sürdü. Özelleştirme sonrasında geçiş ücretlerinin artabileceğini ve toplam gelirin daha yüksek seviyelere çıkabileceğini savunan Sümer, hükümetin amacının seçimler öncesinde kaynak oluşturmak olduğunu iddia etti. Bu değerlendirmeler milletvekilinin açıklamalarına dayanıyor; işletme hakkı devrinin geçiş ücretlerine ve kamu gelirlerine nasıl yansıyacağı ise henüz kesinleşmiş değil.

NİHAİ KARAR BEKLENİYOR

Hazırlıkların tamamlanmasının ardından yatırımcı ilgisi, olası teklif seviyeleri ve kamu yararı açısından yapılacak değerlendirmeler raporlanacak. Tekliflerin yeterli bulunmaması halinde sürecin askıya alınabileceği, uygun görülmesi durumunda ise ihale takviminin başlatılabileceği belirtiliyor. İhale yapılması halinde komisyon kararı da ayrıca Cumhurbaşkanı’nın onayına sunulacak.

Bu nedenle 2 Eylül 2026 itibarıyla köprü ve otoyolların özel sektöre devri konusunda kesinleşmiş bir ihale, kazanan şirket veya devir sözleşmesi bulunmuyor. Gündemdeki süreç, kamu varlıklarının işletme hakkına ilişkin hazırlık ve fizibilite aşaması olarak devam ediyor.