Küresel Piyasalar Orta Doğu Gerilimi ve Fed Beklentileriyle Geriledi

Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden başlamasıyla artan jeopolitik riskler, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz artıracağı beklentilerinin güçlenmesi nedeniyle negatif seyrediyor. Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışında uzun süreli aksama yaşanabileceği endişesi, yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşmasına yol açtı.

Brent petrolün aralık vadeli varil fiyatı, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik yeni saldırı tehdidinin ardından yüzde 3,6 artarak 91,5 dolar seviyesine çıktı. Petrol fiyatlarındaki yükselişin enflasyon baskılarını artırabileceği değerlendirilirken, para piyasalarında Fed’in ekim ayında faiz artıracağına yönelik beklentiler güç kazandı.

JEOPOLİTİK GERİLİM PETROL FİYATLARINI YÜKSELTTİ

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Ürdün’deki ABD hava üslerini balistik füzelerle hedef almasının ardından saldırılara karşılık verileceğini açıkladı. Trump’ın İran’a karşı daha fazla operasyon düzenlenebileceğine ilişkin açıklamaları, bölgedeki çatışmaların genişleyebileceği ve enerji arzında kesinti yaşanabileceği endişelerini artırdı.

Piyasalarda özellikle Hürmüz Boğazı’na ilişkin riskler yakından izleniyor. Küresel petrol taşımacılığı açısından önemli bir güzergâh olan boğazda güvenlik sorunlarının uzun sürmesi, arz tarafındaki belirsizlikleri artıran başlıca unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Rusya’nın dizel ihracat yasağını 30 Eylül’e kadar uzatması da rafine yakıt tedarikine ilişkin endişeleri destekledi.

ABD TAHVİL FAİZİ OCAK 2025’TEN BU YANA EN YÜKSEK SEVİYEDE

Yükselen petrol fiyatlarının enflasyonist baskıları artırabileceği beklentisi, tahvil piyasalarında satışların yeniden hızlanmasına neden oldu. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,79’a çıkarak Ocak 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü.

Dolar endeksi yüzde 0,1 artışla 99,5 seviyesinde işlem görürken, altının ons fiyatı yüzde 0,5 gerileyerek 4 bin 430 dolara indi. Piyasalardaki fiyatlamalarda, petrol maliyetlerindeki artışın enflasyon görünümünü bozabileceği ve Fed’in para politikasında daha sıkı bir duruş sergileyebileceği değerlendiriliyor.

NEW YORK BORSASI DÜŞÜŞLE KAPANDI

ABD’de New York borsası, jeopolitik gerilimlerin ve tahvil faizlerindeki yükselişin etkisiyle haftanın ilk işlem gününü düşüşle tamamladı. Dow Jones endeksi yüzde 0,7, S&P 500 endeksi yüzde 0,33 ve Nasdaq endeksi yüzde 0,12 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar ise yeni güne karışık bir görünümle başladı.

Piyasalarda cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisi de yakından takip edilecek. Verinin güçlü gelmesi halinde, istihdam piyasasının dayanıklılığını koruduğu ve Fed’in faiz artırımı için daha fazla alan bulabileceği yönündeki beklentilerin güçlenebileceği belirtiliyor.

AVRUPA BORSALARINDA SATIŞ BASKISI

Avrupa borsaları da tahvil faizlerindeki yükseliş ve İran kaynaklı jeopolitik gerilimlerin enflasyon endişelerini artırması nedeniyle günü düşüşle kapattı. Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,79, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,17 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,01 geriledi. Londra borsasında resmi tatil nedeniyle işlem yapılmadı.

Almanya’nın 10 yıllık tahvil faizi, ülkede aşırı sağın yükselişine ilişkin siyasi endişelerin de etkisiyle yüzde 3,32’ye çıkarak 15 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Artan finansman maliyetleri, özellikle gayrimenkul ve teknoloji hisseleri üzerinde satış baskısı oluşturdu.

Almanya’da ağustos ayına ilişkin tüketici fiyat endeksi aylık bazda yüzde 0,2, yıllık bazda ise yüzde 2,9 arttı. Enflasyonun beklentilerin hafif üzerinde gerçekleşmesi, Avrupa’da para politikasına ilişkin belirsizliklerin sürmesine neden oldu.

ASYA PİYASALARINDA PETROL VE TAHVİL FAİZİ BASKISI

Asya piyasalarında da jeopolitik riskler, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve tahvil faizlerindeki artış nedeniyle satış ağırlıklı bir seyir izlendi. Japonya’nın 10 yıllık tahvil faizi, ülkenin para politikasına ilişkin daha agresif faiz artışı beklentilerinin etkisiyle 1996’dan bu yana ilk kez yüzde 3 seviyesine ulaştı.

Çin’de RatingDog imalat sanayi PMI endeksi ağustosta 50,9’dan 51,5’e yükseldi. Veri, imalat sektöründe talebin sürdüğüne işaret ederken, iç talebe ilişkin sorunların ve jeopolitik risklerden kaynaklanan maliyet baskılarının devam ettiği değerlendirildi. Güney Kore’nin ihracatı ise ağustosta yıllık bazda yüzde 68,7 artarak beklentileri aştı.

Kapanışa yakın Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 0,1, Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 0,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1 geriledi. Çin’de Şanghay bileşik endeksi yatay seyretti.

BIST 100 ENDEKSİ YÜZDE 2,10 GERİLEDİ

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, küresel piyasalardaki riskten kaçış eğiliminin etkisiyle önceki işlem gününü yüzde 2,10 düşüşle 14.334,06 puandan tamamladı. BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat da günü yüzde 1,2 kayıpla kapattı.

Dolar/TL, 31 Ağustos 2026 gününü 48,2560 seviyesinden tamamlarken, 1 Eylül 2026 sabahında bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 48,2770 seviyesinden işlem gördü. Analistler, BIST 100 endeksinde 14.200 ve 14.100 puan seviyelerini destek, 14.400 ve 14.500 puan seviyelerini ise direnç olarak izliyor.

PİYASALARDA BUGÜNÜN VERİ GÜNDEMİ

Yurt içinde ağustos ayı imalat sanayi PMI verisi takip edilecek. Yurt dışında ise Almanya, Euro Bölgesi, İngiltere ve ABD’nin imalat sanayi PMI verileri açıklanacak. Euro Bölgesi’nde ağustos ayı tüketici fiyat endeksi ile temmuz ayı işsizlik oranı, ABD’de ise temmuz ayı JOLTS açık iş sayısı piyasalara yön verebilecek veriler arasında bulunuyor.

Veri takviminde Türkiye’de açıklama saati 10.00, Almanya’da 10.55, Euro Bölgesi’nde 11.00, İngiltere’de 11.30 olarak öne çıkıyor. ABD imalat sanayi PMI verisinin 16.45’te, ISM imalat sanayi PMI ve JOLTS açık iş sayısının ise 17.00’de açıklanması bekleniyor.