BES'te bedelli askerlik ve hac için kısmi ödeme planı: Düzenleme henüz yürürlükte değil

Bireysel Emeklilik Sistemi'nde (BES) katılımcıların sistemden tamamen ayrılmadan birikimlerinin bir bölümünü kullanabilmesine yönelik kısmi ödeme uygulamasının kapsamının genişletilmesi planlanıyor. 27 Ekim 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda, bedelli askerlik ve hac ibadeti için BES birikimlerinden kısmi ödeme yapılabilmesine yönelik mevzuat değişikliği hedefi yer aldı.

Programdaki düzenleme henüz doğrudan para çekme hakkı sağlamıyor. Bedelli askerlik ve hac için BES'ten kısmi ödeme yapılabilmesi için ilgili mevzuatın hazırlanması, değiştirilmesi ve yürürlüğe konulması gerekiyor. Program metninde bu sürecin 2027 yılı içinde tamamlanmasının hedeflendiği belirtilirken, uygulamanın hangi tarihte başlayacağına ilişkin kesin bir takvim açıklanmadı.

MEVCUT KISMİ ÖDEME HAKKI HANGİ DURUMLARI KAPSIYOR?

BES'te kısmi ödeme hakkı, 1 Temmuz 2024'te yürürlüğe giren düzenlemeyle uygulanmaya başladı. Mevcut kurallara göre katılımcılar, belirli şartları karşılamaları halinde evlilik, konut alımı ve doğal afet durumlarında sistemden çıkmadan birikimlerinin bir bölümünü alabiliyor.

Emeklilik Gözetim Merkezi'nin mevcut bilgilendirmesine göre kısmi ödeme tutarı, devlet katkısı hesabındaki tutarlar hariç olmak üzere birikimin en fazla yüzde 50'siyle sınırlı. Evlilik ve konut alımı hallerinde kısmen ödenen tutarın yüzde 20'si, doğal afet durumunda ise yüzde 25'i kadar devlet katkısı hesabından ödeme yapılabiliyor. Bu hakların kullanılabilmesi için başvuru türüne göre sistemde kalma ve katkı payı ödeme şartları bulunuyor.

BEDelli ASKERLİK VE HAC İÇİN YENİ KAPSAM HEDEFİ

2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda, BES'ten kısmen ödeme alınabilecek durumların bedelli askerlik ve hac ibadeti gibi yeni alanları içerecek şekilde genişletilmesi öngörülüyor. Böylece katılımcıların bu harcamalar için sözleşmelerini sonlandırmadan birikimlerinin belirli bir bölümüne erişebilmesinin önü açılmak isteniyor.

Ancak yeni başlıklar için hangi koşulların aranacağı, ne kadar ödeme yapılabileceği, başvuruda hangi belgelerin isteneceği ve devlet katkısına ilişkin uygulamanın nasıl olacağı henüz açıklanmış değil. Bu ayrıntıların yapılacak mevzuat değişikliği ve buna bağlı ikincil düzenlemelerle netleşmesi bekleniyor.

DÜZENLEME YÜRÜRLÜĞE GİRMEDEN BAŞVURU YAPILAMIYOR

Programda yer alan hedef ile yürürlükteki mevzuat arasında fark bulunuyor. 27 Ekim 2026 itibarıyla bedelli askerlik veya hac giderleri için BES'ten kısmi ödeme alınmasına imkân veren yeni bir düzenleme bulunmuyor. Bu nedenle katılımcıların mevcut kurallar kapsamında yalnızca tanımlanmış kısmi ödeme hallerinden yararlanabilmesi mümkün.

Yeni düzenleme yürürlüğe girmeden önce sistemden ayrılma ya da birikim üzerinde işlem yapma kararı verilmesi halinde, uygulanacak şartlar mevcut sözleşme ve mevzuat hükümlerine göre değerlendirilecek. Bedelli askerlik ve hac başlıklarının ne zaman fiilen kullanılabileceği, yasal değişikliklerin tamamlanmasının ardından belli olacak.

BES'TEKİ KESİNTİLERİN SADELEŞTİRİLMESİ PLANLANIYOR

2027 Yılı Programı'nda yalnızca kısmi ödeme kapsamının genişletilmesi değil, BES'in genel işleyişine ilişkin başka hedefler de yer alıyor. Program kapsamında katılımcılardan yapılan kesintilerin sadeleştirilmesi ve azaltılmasına yönelik mevzuatın güncellenmesi planlanıyor.

Bu başlıkla, BES katılımcılarının birikimlerinden yapılan kesintilerin daha anlaşılır hale getirilmesi ve kesinti yükünün azaltılması amaçlanıyor. Hangi kesintilerin nasıl değiştirileceği ise programda ayrıntılı olarak açıklanmadı.

OKS'DE FARKLI RİSK TERCİHLERİNE UYGUN FON HEDEFİ

Programda Otomatik Katılım Sistemi'nde (OKS) farklı risk tercihlerine uygun fon çeşitliliğinin artırılması da hedefleniyor. Böylece katılımcıların yatırım tercihleri ve risk profilleriyle daha uyumlu seçeneklere erişebilmesine yönelik çalışmalar yapılması öngörülüyor.

Bu hedef, OKS kapsamındaki fon seçeneklerinin çeşitlendirilmesine ilişkin bir politika başlığı olarak programda yer aldı. Uygulamanın hangi fon türlerini kapsayacağı ve ne zaman hayata geçirileceği konusunda henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

EMEKLİLİKTE TOPLU ÖDEME YERİNE DÜZENLİ GELİR MODELİ

2027 Yılı Programı'nın BES'e ilişkin bir diğer hedefi, emeklilik hakkı kazanan katılımcıların birikimlerini tek seferde çekmek yerine düzenli gelir sağlayan modelleri tercih etmelerinin özendirilmesi. Bu kapsamda programlı geri ödeme ve yıllık gelir sigortası seçeneklerinin teşvik edilmesi planlanıyor.

Programlı geri ödeme modelinde birikimler belirli bir ödeme planına göre alınabilirken, yıllık gelir sigortası seçeneği birikimlerin sigorta sözleşmesi çerçevesinde düzenli gelire dönüştürülmesini öngörüyor. Bu modellerin nasıl teşvik edileceği ve katılımcılara hangi araçların sunulacağına ilişkin ayrıntıların ilgili kurumların çalışmalarıyla belirlenmesi bekleniyor.

SON DURUM NE?

Resmî programda yer alan hedefe göre BES'te kısmi ödeme kapsamının bedelli askerlik ve hac ibadetini de içerecek şekilde genişletilmesi için mevzuat çalışması yapılacak. Fakat 27 Ekim 2026 itibarıyla bu alanlarda başvuru alınmasını sağlayan yürürlükte bir düzenleme bulunmuyor.

Uygulamanın başlayabilmesi için mevzuat değişikliğinin tamamlanması ve yürürlüğe girmesi gerekiyor. Ödeme oranı, başvuru koşulları, belge şartları ve devlet katkısının nasıl uygulanacağı da ancak bu düzenlemelerin yayımlanmasıyla kesinlik kazanacak.