Yeşilhisar’ın kuru domatesi dünya mutfaklarına gidiyor: İtalya başı çekiyor

Kayseri’nin Yeşilhisar ilçesinde yetiştirilen sanayi tipi domatesler, hasadın ardından Erciyes Dağı eteklerindeki sergi alanlarında doğal yöntemlerle kurutularak yurt dışına gönderiliyor. İlçede yaklaşık 4 bin dekarlık alanda domates üretimi yapılırken, bunun yaklaşık 2 bin dekarlık bölümü kuru domates üretimine ayrılıyor.

Yaklaşık 400 dönümlük sergi alanlarına taşınan 1.500 ton civarındaki domates, işçiler tarafından elle kesiliyor ve güneş altında 10-15 gün bekletiliyor. Kurutma işleminin ardından ürünler, başta İtalya olmak üzere ABD, Brezilya, Hollanda, Almanya, Belçika ve İngiltere gibi ülkelere ihraç ediliyor.

ÜRETİM ALANI ÜÇ YILDA BÜYÜDÜ

Yeşilhisar Ziraat Odası Başkanı Murat Demirel, ilçedeki kuru domates üretiminin yaklaşık üç yıl önce 80 dekarlık sergi alanında ve az sayıda çiftçiyle başladığını belirtti. Üretim alanlarının zamanla genişlediğini aktaran Demirel, ilçenin coğrafi özelliklerinin ürünün kalitesine katkı sağladığını ifade etti.

Demirel’e göre Yeşilhisar’ın Erciyes Dağı eteklerinde bulunması, gece ve gündüz sıcaklıkları arasındaki fark ile bölgenin yoğun güneş alması, domatesin aroması ve lezzeti üzerinde etkili oluyor. İlçede yetiştirilen domateslerin dolgun yapısı ve aroması, özellikle Avrupa’daki pizza üreticilerinin ilgisini çekiyor.

DOMATESLER GÜNEŞTE VE ELLE HAZIRLANIYOR

Hasat döneminde tarlalarda 45-50 kişilik işçi grupları çalışıyor. Toplanan domatesler kasalarla sergi alanlarına getirildikten sonra işçiler tarafından elle ikiye kesiliyor ve açık alanda güneş ışığına bırakılıyor. Kurutma süresi, hava koşullarına bağlı olarak yaklaşık 10 ila 15 gün arasında değişiyor.

Ürünlerin hazırlanmasında alıcı ülkelerin talepleri de dikkate alınıyor. Domatesler, ihracat yapılacak pazara göre tuzlanarak veya kükürtlenerek kurutuluyor. Demirel, Avrupa Birliği ülkelerinin tuzlu ürünü, ABD pazarının ise kükürtlü ürünü daha fazla tercih ettiğini belirtti.

SÖZLEŞMELİ ÜRETİM ÇİFTÇİNİN İLGİSİNİ ARTIRIYOR

İlçede sözleşmeli üretim modelinin yaygınlaşması da çiftçilerin kuru domates ekimine yönelmesinde etkili oluyor. Üreticiler, ürünün hangi koşullarda ve ne kadara alınacağını önceden bildikleri için ekim kararını daha planlı şekilde verebiliyor.

Yeşilhisar’da toplam domates üretim alanının yaklaşık 4 bin dekarın üzerinde olduğu, bunun yaklaşık yarısının kuru domates amacıyla değerlendirildiği belirtiliyor. Böylece tarladan çıkan ürün, yalnızca yaş domates olarak satılmak yerine işlenerek daha yüksek katma değerli bir ihracat ürününe dönüştürülüyor.

KURUTMA SONRASI TESİSLERDE SINIFLANDIRILIYOR

Sergi alanlarındaki kurutma işlemi tamamlandıktan sonra domatesler işleme tesislerine gönderiliyor. Fabrikalarda ürünler renk, kalite ve alıcı ülke taleplerine göre makinelerden geçirilerek sınıflandırılıyor. Ardından paketlenen kuru domatesler ihracata hazırlanıyor.

Yeşilhisar’daki üretim sürecinin önemli bölümünün elle yürütülmesi, ürünün kendi öz suyuyla ve güneş altında kurutulması, bölgedeki üreticiler tarafından kalite unsuru olarak değerlendiriliyor. İlçeden gönderilen kuru domateslerin özellikle İtalya’daki pizza üretiminde kullanıldığı ifade ediliyor; ancak bu kullanımın hangi firmalar veya markalar tarafından gerçekleştirildiğine ilişkin kamuya açık, ayrıntılı bir liste bulunmuyor.

TÜRKİYE’NİN KURU DOMATES İHRACATI 2024’TE ARTTI

Ege İhracatçı Birlikleri verilerine göre Türkiye, 2024 yılında 40 bin 402 ton kuru domatesi 92 ülkeye gönderdi. Aynı dönemde ihracat geliri 127 milyon 126 bin dolara ulaştı. Kuru domatesin en fazla talep gördüğü ülkeler arasında Almanya, İngiltere ve ABD öne çıktı.

Yeşilhisar’ın üretimi, Türkiye’nin farklı bölgelerinde gerçekleştirilen kuru domates ihracatına eklenen yeni merkezlerden biri olarak dikkat çekiyor. Kayseri İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün daha önceki açıklamalarında da ilçede kurutmalık domates üretiminin başladığı ve ürünlerin Kanada, ABD, İtalya ile Japonya gibi pazarlara gönderildiği belirtilmişti.

YEŞİLHİSAR’DA HEDEF İHRACATI SÜRDÜRMEK

İlçede üreticiler, sözleşmeli tarım modeli ve işleme tesisleri sayesinde kuru domates üretiminin devamlılığını sağlamaya çalışıyor. Hasat edilen ürünlerin açık alanda kurutulmasının ardından kalite kontrolünden geçirilerek farklı ülke taleplerine göre hazırlanması, Yeşilhisar’daki tarımsal üretimi doğrudan ihracat sürecine bağlıyor.

Erciyes Dağı eteklerinde yetiştirilen ve güneş altında kurutulan Yeşilhisar domatesi, üretim alanlarının genişlemesiyle birlikte Türkiye’nin kuru domates ihracatındaki yerini güçlendirmeyi hedefliyor.