NASA’nın Swift Gözlemevi 22 Yıl Sonra Endonezya Üzerinde Atmosfere Girdi

NASA’nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, yaklaşık 22 yıl süren görevinin ardından 4 Kasım 2026’da Dünya atmosferine kontrolsüz biçimde yeniden girdi. ABD Uzay Kuvvetleri, yaklaşık 1.450 kilogram ağırlığındaki uzay aracının Endonezya’nın Kuzey Sumatra bölgesi üzerinde, ABD Doğu Saati ile 07.39’da atmosfere girdiğini doğruladı.

NASA, Swift’in atmosferden geçiş sırasında büyük ölçüde yanmasının beklendiğini, ancak bazı parçaların yeniden girişten sağ çıkmış olabileceğini bildirdi. Uzay aracının ne kadarının tamamen yandığı ve yüzeye herhangi bir parçanın ulaşıp ulaşmadığı konusunda henüz ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

YENİDEN GİRİŞ KUZEY SUMATRA ÜZERİNDE GERÇEKLEŞTİ

NASA’nın açıklamasına göre Swift, 4 Kasım Çarşamba günü yaklaşık 3,4 derece kuzey enlemi ve 98,6 derece doğu boylamı civarında, Endonezya’nın Kuzey Sumatra bölgesi üzerinde atmosfere girdi. Bu konum, uzay aracının yörüngesindeki son aşamanın Güneydoğu Asya üzerinden tamamlandığını gösteriyor.

Kontrolsüz yeniden giriş, Swift’in yörüngesinin zaman içinde alçalması sonucunda meydana geldi. NASA, yeniden girişten önce uzay aracının büyük bölümünün atmosferde parçalanarak yanacağını ve kalan parçaların yeryüzünde hasara yol açma ihtimalinin çok düşük olduğunu açıklamıştı.

GÜNEŞ AKTİVİTESİ YÖRÜNGE KAYBINI HIZLANDIRDI

Swift’in alçak Dünya yörüngesinde bulunması, atmosfer kaynaklı sürtünmenin zamanla etkili olmasına neden oldu. Son yıllardaki yoğun güneş aktivitesi, Dünya’nın üst atmosferinin genişlemesine ve uzay aracının karşılaştığı sürtünmenin artmasına yol açtı. Bu durum, Swift’in yörüngesinin beklenenden daha hızlı alçalmasına neden oldu.

Uzay aracının yörüngesini koruyacak bir itki sistemine sahip olmaması, alçalma sürecinin tersine çevrilememesinde önemli rol oynadı. NASA, bilimsel çalışmalarını sürdürebilmesi ve yeniden girişinin geciktirilmesi amacıyla Swift için ticari bir yörünge yükseltme görevi hazırladı.

LINK UZAY ARACIYLA KURTARMA GİRİŞİMİ BAŞARISIZ OLDU

NASA’nın Swift’i daha yüksek ve daha uzun ömürlü bir yörüngeye taşımak amacıyla planladığı görev kapsamında, Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK adlı robotik uzay aracı 3 Temmuz 2026’da fırlatıldı. Araç, Marshall Adaları’ndaki Kwajalein Atolü’nden Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketiyle alçak Dünya yörüngesine gönderildi.

Planlamaya göre LINK’in Swift’e yaklaşması, uzay aracını yakalaması ve yörüngesini yükseltmesi gerekiyordu. Bu işlem başarılsaydı Swift’in bilimsel gözlemlerine daha uzun süre devam etmesi hedefleniyordu. Ancak fırlatmanın ardından LINK’in yönelim ve konum kontrolünde sorunlar yaşandı.

NASA ve Katalyst Space Technologies, 19 Ağustos 2026’da yaptıkları açıklamada LINK’in Swift’i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıyamayacağını duyurdu. Açıklamada, ticari uzay aracındaki yönelim kontrolü sorunlarının kurtarma operasyonunun önüne geçtiği belirtildi. LINK’in, gelecekteki uydu servis görevleri için veri toplamak amacıyla Swift’e yakın operasyonlar gerçekleştirmeyi sürdürmesi planlandı.

SWIFT’İN BİLİMSEL GÖREVİ SONA ERDİ

Swift, 2004 yılında evrendeki en güçlü patlamalar arasında yer alan gama ışını patlamalarını incelemek üzere fırlatıldı. Başlangıçta iki yıllık bir ana görev için tasarlanan gözlemevi, bu sürenin çok ötesine geçerek yirmi yılı aşkın süre boyunca bilimsel gözlemler yaptı.

Üç teleskoptan oluşan Swift, farklı dalga boylarındaki ışığı gözlemleyebiliyor ve kısa süreli kozmik olaylara hızla yönelerek diğer gözlemevlerine takip gözlemleri için uyarı gönderebiliyordu. Görev süresince gama ışını patlamalarının yanı sıra süpernova patlamaları, etkin gökadalar, X-ışını parlamaları, kuyruklu yıldızlar ve asteroitler hakkında da gözlemler gerçekleştirildi.

NASA, Swift’in bilimsel faaliyetlerini yeniden girişten önce sona erdirdi. Böylece gözlemevinin atmosferdeki son yolculuğuyla birlikte, iki yıldan kısa bir görev için tasarlanan ancak yaklaşık 22 yıl hizmet veren misyon da tamamlanmış oldu.

NASA İÇİN UYDU SERVİSİ DENEYİMİ

Swift’i kurtarma girişimi hedeflenen sonucu vermese de NASA açısından yörüngedeki uydulara ticari araçlarla müdahale edilmesi konusunda önemli bir teknoloji denemesi olarak değerlendirildi. LINK görevi, bir bilimsel gözlemevinin yörüngesini yükseltmek amacıyla özel bir şirket tarafından kısa sürede geliştirilen ilk girişimlerden biri olma özelliği taşıyordu.

NASA, görev sırasında elde edilen verilerin gelecekteki uydu yakalama, yakınlaşma ve yörünge yükseltme operasyonlarında kullanılacağını açıkladı. Swift’in yeniden girişinin ardından gözlemevinin uzun yıllar boyunca ürettiği bilimsel verilerin, gama ışını patlamaları ve diğer geçici kozmik olaylara ilişkin araştırmalarda kullanılmaya devam etmesi bekleniyor.