Mars’taki “denizanası” görüntüsünün sırrı: Kozmik ışın izi

Mars yüzeyinde bir denizanasını andırdığı için sosyal medyada geniş yankı uyandıran koyu renkli silüetin, gezegende yaşayan bir canlıya ya da fiziksel bir oluşuma ait olmadığı değerlendiriliyor. NASA’nın Curiosity keşif aracının 20 Ağustos 2023’te kaydettiği görüntüde ortaya çıkan şeklin, büyük olasılıkla kozmik ışının kameranın sensöründe oluşturduğu geçici bir görüntü bozulmasından kaynaklandığı belirtiliyor.

İlk bakışta Mars arazisinin üzerinde süzülen bir cismi andıran silüet, farklı kullanıcıların ve bazı sosyal medya hesaplarının dikkatini çekti. Görüntü, daha önce Mars fotoğraflarında kemik kalıntılarına, mantara veya başka sıra dışı yapılara benzetilen şekillerle birlikte tartışıldı. Ancak fotoğrafın çekim süreci ve aynı sahneye ait diğer kareler, bunun Mars yüzeyinde bulunan kalıcı bir nesne olma ihtimalini büyük ölçüde zayıflatıyor.

GÖRÜNTÜ 20 AĞUSTOS 2023’TE KAYDEDİLDİ

Söz konusu kare, NASA’nın Mars’taki Curiosity aracında bulunan navigasyon kameralarından biri tarafından 20 Ağustos 2023 tarihinde çekildi. Görüntüdeki koyu renkli şekil, Mars yüzeyindeki bir sırtın veya yamaç bölümünün önünde, denizanasını andıran düzensiz bir silüet olarak görülüyor.

Görüntünün daha sonra yeniden paylaşılması, eski tarihli bir kaydın güncel bir keşif gibi algılanmasına da yol açtı. Bu nedenle fotoğrafın yeni çekilmediği, olayın kendisinin 20 Ağustos 2023’te gerçekleştiği; tartışmanın ise görüntünün yeniden gündeme gelmesiyle büyüdüğü ayrımını yapmak gerekiyor.

AYNI SAHNENİN DİĞER KARELERİNDE İZ YOK

Görüntünün kaynağına ilişkin en önemli ayrıntı, Curiosity’nin aynı bölgeyi art arda fotoğraflamış olması. Denizanasına benzeyen şeklin bulunduğu kareden yaklaşık 13 ve 25 saniye önce aynı kamerayla, aynı açıya karşılık gelen iki başka görüntü kaydedildi.

Bu iki karede söz konusu silüetin görülmemesi, şeklin Mars yüzeyinde duran bir kaya, kaya parçası veya başka bir fiziksel yapı olmadığını düşündürüyor. Gerçek bir nesnenin aynı görüş alanında aniden ortaya çıkıp kısa süre sonra tamamen kaybolması için hareket etmesi gerekirdi. Ancak görüntüler arasındaki çok kısa zaman aralığı ve şeklin yalnızca tek karede bulunması, kamera kaynaklı geçici bir etkileşimi daha olası hale getiriyor.

KOZMİK IŞINLAR KAMERADA NASIL İZ BIRAKIYOR?

Kozmik ışınlar, uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıklardan oluşuyor. Bu parçacıklar bir uzay aracının kamera sistemindeki silikon algılayıcıya çarptığında, sensörde normal görüntü verisinin parçası olmayan geçici sinyaller oluşturabiliyor.

Bu tür temaslar çoğu zaman parlak noktalar, çizgiler veya kısa süreli parazitler şeklinde kayda geçiyor. Parçacığın sensöre hangi açıyla ve hangi noktadan çarptığına bağlı olarak oluşan iz düz, dağınık, çizgi biçiminde ya da daha karmaşık bir şekle dönüşebiliyor. Bu nedenle tek bir karede görülen sıra dışı bir silüetin, ilk bakışta tanınabilir bir nesneye benzemesi mümkün.

MARS, DÜNYA’YA GÖRE DAHA FAZLA RADYASYONA MARUZ

Mars’ın çevresel koşulları, bu tür görüntü bozulmalarının anlaşılması açısından önem taşıyor. Dünya’nın kalın atmosferi ve güçlü manyetik alanı, uzaydan gelen yüksek enerjili parçacıkların önemli bir bölümünü saptırıyor veya zayıflatıyor.

Mars ise Dünya’daki kadar güçlü ve küresel bir manyetik alana sahip değil. Ayrıca gezegenin atmosferi de Dünya atmosferine kıyasla çok daha ince. Bu durum, Mars yüzeyinde çalışan keşif araçlarının kozmik ışınlar ve diğer yüksek enerjili parçacıklarla daha doğrudan karşılaşmasına neden oluyor. Curiosity’nin taşıdığı radyasyon ölçüm cihazı da Mars yüzeyindeki doğal radyasyon ortamını incelemek üzere görev yapıyor.

UZAYLI YAŞAMINA DAİR KANIT DEĞİL

Tek bir fotoğrafta görülen ve ardışık karelerde tekrarlanmayan bu tür şekiller, Mars’ta yaşam bulunduğunu kanıtlamıyor. Görüntünün mevcut özellikleri, onu yüzeydeki bir canlıdan veya yapıdan çok kamera sensöründe meydana gelen anlık bir artefaktla açıklamayı destekliyor.

Bununla birlikte, kesin teknik inceleme tamamlanmadan görüntü işleme kaynaklı başka ihtimallerin bütünüyle dışlandığını söylemek mümkün değil. Mevcut veriler ışığında öne çıkan açıklama ise kozmik ışının Curiosity’nin kamera algılayıcısına çarpması sonucu oluşan geçici görüntü izidir. Dolayısıyla sosyal medyada “Mars’taki denizanası” olarak yayılan şekil, şu aşamada Kızıl Gezegen’de keşfedilmiş gerçek bir nesne olarak değerlendirilmiyor.