Araştırma: Daha geniş uyluk çevresi daha düşük ölüm riskiyle bağlantılı

İngiltere’deki King's College London’ın da yer aldığı bilimsel çalışmalar, bacak bölgesindeki kas kütlesi ve uyluk çevresinin genel sağlık göstergeleriyle ilişkili olabileceğine işaret etti. Yaklaşık 25 bin katılımcının verilerinin değerlendirildiği meta-analizde, uyluk çevresindeki her 5 santimetrelik artışın herhangi bir nedene bağlı ölüm riskiyle yüzde 18 daha düşük bir düzeyde ilişkilendirildiği bildirildi.

Bulgular, daha kalın bacakların tek başına uzun yaşam garantisi verdiği anlamına gelmiyor. Araştırmalar gözlemsel ilişkilere dayanıyor; uyluk çevresi, kas kütlesi, vücut yağ dağılımı, fiziksel aktivite ve genel sağlık durumu gibi birçok faktörle birlikte değerlendiriliyor. Buna rağmen sonuçlar, özellikle yaş ilerledikçe alt vücut kaslarının korunmasının önemine dikkat çekiyor.

UYLUK ÇEVRESİ VE ÖLÜM RİSKİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

British Medical Journal’da yayımlanan sistematik derleme ve doz-yanıt meta-analizinde, uyluk çevresiyle ilgili üç ileriye dönük kohort çalışmasının verileri incelendi. Bu çalışmalar toplam 25 bin 412 katılımcıyı ve 4 bin 468 ölüm olayını kapsıyordu. Analizin sonucuna göre uyluk çevresinde 5 santimetrelik artış, tüm nedenlere bağlı ölüm riskinde yüzde 18 daha düşük oranla ilişkilendirildi.

Araştırmacılar, bu ilişkinin hem erkeklerde hem de kadınlarda görülebildiğini aktardı. Ancak uyluk çevresinin doğrudan bir tedavi ölçütü veya tek başına sağlık testi olmadığı vurgulanıyor. Çalışmalarda kullanılan ölçüm, bacağın çevresini temel alıyor; bu nedenle ölçümün kas dokusunu mu, yağ dokusunu mu ya da her ikisinin birleşimini ne ölçüde yansıttığı kişiden kişiye değişebilir.

İNCE BACAK ESTETİĞİ YERİNE İŞLEVSEL GÜÇ

Bulgular, toplumda estetik açıdan ideal kabul edilen ince bacak görünümüyle sağlık arasındaki farkı da gündeme taşıyor. Daha ince uyluk çevresi, bazı çalışmalarda kalp-damar hastalıkları ve erken ölüm riskiyle bağlantılı bulundu. Buradaki temel noktanın yalnızca bacağın görünümü değil, alt vücut kaslarının gücü ve işlevini koruyabilmek olduğu belirtiliyor.

Uyluk kasları vücudun en büyük kas grupları arasında yer alıyor ve hareket, denge, merdiven çıkma, oturup kalkma gibi günlük işlevlerde önemli rol oynuyor. Yaşla birlikte kas kütlesi ve kas gücünde meydana gelen kayıp, sarkopeni olarak tanımlanıyor. Bu süreç, hareket kabiliyetinde azalma ve düşme riskinde artışla birlikte değerlendiriliyor.

KAN ŞEKERİ DENGESİNDEKİ ROLÜ

Kas dokusu, kandaki glikozun kullanılmasında önemli bir role sahip. Bu nedenle yeterli kas kütlesinin korunması, kan şekeri düzenlenmesi ve metabolik sağlığın desteklenmesi açısından önem taşıyor. Çalışmalarda uyluk bölgesindeki kas kütlesinin, tip 2 diyabet ve diğer metabolik sorunlarla ilişkili risk göstergeleriyle bağlantılı olabileceği değerlendirildi.

Buna karşılık karın çevresinde, özellikle iç organların çevresinde biriken visseral yağ, metabolik hastalıklarla daha olumsuz bir ilişki gösteriyor. Uyluk ve kalça çevresindeki yağ dokusunun ise yağ asitlerini depolama biçimi bakımından karın içi yağlanmadan farklı olabileceği ifade ediliyor. Ancak bu durum, bölgesel yağlanmanın her koşulda koruyucu olduğu anlamına gelmiyor; vücut kompozisyonu bütün olarak değerlendirilmesi gereken bir sağlık göstergesi olarak öne çıkıyor.

GÜÇLÜ BACAKLAR BEYİN SAĞLIĞIYLA DA BAĞLANTILI

King's College London araştırmacılarının da yer aldığı başka bir çalışmada, 324 sağlıklı kadın ikiz yaklaşık 10 yıl boyunca takip edildi. Başlangıçta bacak gücü daha yüksek olan katılımcıların, takip döneminde bilişsel işlevlerini daha iyi koruduğu ve daha sonraki beyin görüntülemelerinde toplam gri madde hacminin daha yüksek olduğu görüldü.

Araştırmada yaş, beslenme, damar hastalığı riskleri, ruh sağlığı, doğum ağırlığı, meslek ve eğitimle ilişkili bazı etkenler hesaba katılmaya çalışıldı. İkizler üzerinde yapılan karşılaştırmalar da bacak gücü ile bilişsel yaşlanma arasındaki ilişkinin yalnızca ortak genetik özelliklerle açıklanamayabileceğini düşündürdü. Bununla birlikte çalışma, güçlü bacakların beyin yaşlanmasını kesin olarak önlediğini kanıtlamıyor; yalnızca iki durum arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor.

KASLARIN ÜRETTİĞİ SİNYALLER İNCELENİYOR

Bilimsel literatürde iskelet kaslarının yalnızca hareket sağlayan dokular olmadığı, aynı zamanda vücudun farklı bölgeleriyle iletişim kuran bazı sinyal moleküllerini salgıladığı belirtiliyor. Miyokin adı verilen bu moleküller; enerji kullanımı, iltihabi süreçler, beyin işlevleri ve bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalarda araştırılıyor.

Düzenli fiziksel aktivitenin yaşlanmaya bağlı düşük düzeyli iltihaplanma, kas kaybı ve metabolik bozulmalar üzerindeki etkileri de farklı çalışmaların konusu. Ancak bağışıklık sisteminin gençlerdeki düzeylerle tamamen aynı kaldığı veya belirli bir egzersizin hastalıkları kesin biçimde önlediği yönündeki ifadeler, mevcut araştırmaların kapsamını aşabilir. Bu nedenle eldeki bulgular, kas kütlesini ve bacak gücünü korumanın sağlıklı yaşlanma açısından değerli olabileceği yönünde yorumlanıyor.

UZMANLAR ESTETİK KAYGILARIN ÖTESİNE DİKKAT ÇEKİYOR

Araştırmaların ortak mesajı, bacakların görünümünden çok kas gücü ve hareket kapasitesinin önem taşıdığı yönünde. Yaş ilerledikçe kas kaybı ve kemik yoğunluğundaki azalma, günlük yaşamı etkileyebilen iki önemli değişim olarak öne çıkıyor. Bu nedenle fiziksel aktivitenin kişisel sağlık durumuna uygun biçimde sürdürülmesi ve özellikle alt vücut kaslarının korunmasına yönelik çalışmaların sağlık profesyonelleriyle değerlendirilmesi öneriliyor.

Sonuçlar, “kalın bacak kesinlikle daha sağlıklıdır” şeklinde yorumlanmamalı. Uyluk çevresi ile sağlık arasındaki ilişki; yaş, cinsiyet, kas ve yağ dağılımı, beslenme, fiziksel aktivite ve mevcut hastalıklar gibi birçok değişkenden etkileniyor. Buna rağmen veriler, sağlıklı yaşlanma tartışmalarında yalnızca kilo ve görünümün değil, alt vücut kaslarının gücü ile işlevinin de dikkate alınması gerektiğini ortaya koyuyor.