Geoffrey Hinton’dan Kongre’ye yapay zeka uyarısı: “Belki bir yılımız kaldı”

Yapay zekanın öncülerinden ve 2024 Nobel Fizik Ödülü sahibi Geoffrey Hinton, ABD Kongresi üyelerine yaptığı kapalı toplantıda yapay zeka üzerindeki insan kontrolünün kaybedilmemesi için fazla zaman kalmamış olabileceğini söyledi. Hinton, gerekli güvenlik önlemlerinin hayata geçirilmesi için Kongre’nin “belki bir yılının” kaldığını belirtti.

ABD Senatörü Bernie Sanders’ın davetiyle 16 Eylül 2026’da Washington’daki Kongre yerleşkesinde düzenlenen toplantıya Senato ve Temsilciler Meclisi üyeleri katıldı. Yapay zekanın geleceği ve olası risklerinin ele alındığı kapalı oturumda Hinton’ın yanı sıra farklı alanlardan yapay zeka güvenliği uzmanları da değerlendirmelerde bulundu.

HINTON: GÜVENLİK ÖNLEMLERİ İÇİN ZAMAN DARALIYOR

Geoffrey Hinton, yapay zekanın insanlardan daha üstün yeteneklere sahip olabileceği “süper zeka” aşamasına ne zaman ulaşacağına ilişkin tahminlerin son yıllarda önemli ölçüde kısaldığını aktardı. Daha önce bu tür bir gelişme için 30 ila 50 yıllık sürelerden söz edildiğini belirten Hinton, daha sonra tahminlerin 10 ila 20 yıla indiğini, bugün ise bazı araştırmacıların yalnızca birkaç yıl kaldığını düşündüğünü söyledi.

Hinton, Kongre’nin yapay zeka üzerindeki kontrolü kaybetmeden önce güvenlik önlemlerini oluşturması gerektiğini savunarak, “Belki bir yıl, ama bir yıldan çok daha fazlası değil” değerlendirmesinde bulundu. Bu ifade, bir takvim ya da kesin öngörüden çok, yapay zekanın gelişim hızına ilişkin ciddi risk uyarısı olarak aktarıldı.

“YAPAY ZEKA DAHA İYİ YAPAY ZEKALAR TASARLIYOR”

Nobel ödüllü bilim insanı, yapay zekanın artık daha gelişmiş yapay zeka sistemlerinin tasarlanmasına katkı sağladığı bir aşamaya ulaştığını söyledi. Hinton bu süreci “kendi kendini geliştirme” veya “özyinelemeli gelişim” olarak nitelendirdi.

Hinton’a göre sistemlerin geliştirme sürecine giderek daha fazla dahil olması, insan denetiminin zayıflaması riskini artırıyor. Bilim insanı, gerekli adımlar atılmadığı takdirde bu sürecin kontrolden çıkabileceğini belirterek yapay zeka çalışmalarının daha yavaş ve güvenlik odaklı yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

KONGRE ÜYELERİNDEN KONTROL ÇAĞRISI

Toplantıya ilişkin değerlendirmesinde Temsilciler Meclisi üyesi Ted Lieu, yapay zekanın insanlar tarafından kontrol edilmesi gerektiğini söyledi. Lieu, yapay zekanın insan denetiminin dışına çıkmasının bilimkurgu senaryosu gibi görünse de bunun artık yakın zamanda ortaya çıkabilecek bir ihtimal olarak ele alınması gerektiğini belirtti.

Lieu daha önce, gelişmiş yapay zeka modelleri için durdurma veya kapatma mekanizmaları oluşturulmasını öngören bir düzenlemeyi Cumhuriyetçi Temsilci Nathaniel Moran ile birlikte gündeme getirmişti. Söz konusu yaklaşım, gerektiğinde yapay zeka sistemlerinin teknik olarak yavaşlatılabilmesini veya devre dışı bırakılabilmesini amaçlıyor. Ancak bu tür düzenlemelerin yasalaşma süreciyle ilgili Kongre’de henüz kesinleşmiş bir sonuç bulunmuyor.

SANDERS: KONGRE’DE ACİLİYET HİSSİ ARTIYOR

Toplantıyı düzenleyen Vermont Senatörü Bernie Sanders, yapay zekanın insanlığın geleceği üzerindeki etkileri konusunda giderek artan bir endişe bulunduğunu söyledi. Sanders, insanların kontrol edemeyeceği bir teknoloji oluşturulması ihtimalinin Kongre üyeleri arasında daha fazla tartışıldığını ve bu konunun ele alınması gerektiğine ilişkin aciliyet duygusunun güçlendiğini belirtti.

Sanders, yapay zekanın yalnızca teknik bir mesele olmadığını; istihdam, ekonomik güç, kamu güvenliği ve insan denetimi gibi başlıklarla doğrudan bağlantılı olduğunu savunuyor. Senatör, daha önce yapay zeka ve otomasyonun iş gücü üzerindeki etkileri konusunda da uyarılarda bulunmuştu.

KAPALI TOPLANTIDA GÜVENLİK TARTIŞMASI

16 Eylül’deki görüşme, kamuya açık bir Kongre oturumu yerine kapalı bir bilgilendirme toplantısı olarak gerçekleştirildi. Bu nedenle toplantıya ilişkin değerlendirmeler, katılımcıların ve toplantı sonrasında yapılan açıklamaların aktardığı bilgilerle sınırlı kaldı.

Toplantı, yapay zeka sistemlerinin daha bağımsız hareket edebilmesi ve internet üzerindeki eylemlerinin kontrol edilmesiyle ilgili son tartışmaların ardından düzenlendi. Washington’da yapay zeka güvenliği konusunda farklı yasa teklifleri gündeme gelirken, Kongre’de teknoloji şirketlerinin inovasyon faaliyetleri ile güvenlik kuralları arasında nasıl bir denge kurulacağı tartışılıyor.

HINTON’IN YAPAY ZEKA UYARILARI

Geoffrey Hinton, yapay sinir ağları ve derin öğrenme alanındaki çalışmalarıyla modern yapay zekanın gelişimine katkı sağlayan bilim insanları arasında gösteriliyor. 2024 Nobel Fizik Ödülü’nü John Hopfield ile paylaşan Hinton, 2023’te Google’daki görevinden ayrılarak yapay zekanın olası riskleri hakkında daha açık konuşmak istediğini açıklamıştı.

Hinton’ın Kongre’deki son açıklamaları, yapay zekanın geleceğine ilişkin kesin bir tarih vermekten ziyade, güvenlik düzenlemelerinin teknoloji kapasitesindeki artışın gerisinde kalmaması gerektiği yönündeki uyarıyı ortaya koyuyor. ABD Kongresi’nin önündeki süreçte, gelişmiş yapay zeka sistemlerinin denetimi ve gerektiğinde durdurulabilmesi konularının daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.