Kaz Dağları’nda yeni böcek türü keşfedildi: Anuromyzus acantholimonis

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi’nden Doç. Dr. Şahin Kök ve farklı ülkelerden bilim insanlarının yürüttüğü araştırmada, Kaz Dağları’nda bilim dünyası için daha önce tanımlanmamış yeni bir böcek türü tespit edildi. Anuromyzus acantholimonis adı verilen tür, Kaz Dağları’nın Sarıkız Tepesi’nde, deniz seviyesinden yaklaşık 1705 metre yükseklikte bulunan kardikeni bitkisi üzerinde belirlendi.

Çanakkale ve Balıkesir illerinin sınırları içerisinde yer alan Kaz Dağları’ndaki keşif, bölgenin biyolojik çeşitliliğine ilişkin bilimsel çalışmalara yeni bir katkı sundu. Türün tanımı ve aynı gruptaki yakın akrabalarının yeniden değerlendirilmesini içeren araştırma, uluslararası bilimsel dergi Zootaxa’nın 16 Ekim 2026 tarihli sayısında yayımlandı.

YENİ TÜR SARIKIZ TEPESİ’NDE TESPİT EDİLDİ

Arazi çalışmaları, Kaz Dağları’nın Sarıkız Tepesi çevresinde yürütüldü. Araştırmacılar, halk arasında kardikeni olarak bilinen Acantholimon ulicinum bitkisi üzerinde yaşayan bir yaprak biti örneğiyle karşılaştı. Bilimsel incelemeler sonucunda bu örneğin, daha önce tanımlanmış türlerden farklı özelliklere sahip olduğu belirlendi.

Bilimsel makalede yeni türün, Acantholimon ulicinum bitkisinin Acantholimon ulicinum var. ulicinum olarak belirtilen varyetesi üzerinden toplandığı aktarıldı. Türün tanımı, kanatsız ve canlı doğuran dişi bireyler üzerinden yapıldı.

BÖCEĞE KONUKÇU BİTKİDEN ESİNLENEN İSİM VERİLDİ

Keşfedilen yeni böceğe Anuromyzus acantholimonis adı verildi. Tür adındaki “acantholimonis” ifadesi, böceğin üzerinde tespit edildiği Acantholimon bitkisiyle bağlantısını yansıtıyor. Böylece canlıların bilimsel adlandırılmasında sık kullanılan, türün konukçusuna veya ayırt edici özelliklerine gönderme yapma yöntemi bu keşifte de kullanılmış oldu.

Yeni tür, Hemiptera takımı ve Aphididae familyası içerisinde yer alan Anuromyzus cinsine dahil edildi. Bu grup, yaprak bitlerini kapsayan bilimsel sınıflandırma içerisinde değerlendiriliyor.

ARAŞTIRMAYA GÜRCİSTAN VE RUSYA’DAN BİLİM İNSANLARI KATILDI

Çalışma, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Şahin Kök’ün yanı sıra Gürcistan ve Rusya’dan araştırmacıların ortak çalışmasıyla gerçekleştirildi. Araştırmacılar, yalnızca Kaz Dağları’nda bulunan örneği tanımlamakla kalmadı; Anuromyzus cinsindeki bilinen yakın akraba türleri de yeniden inceledi.

Araştırma kapsamında türlerin morfolojik özellikleri karşılaştırıldı. Bu incelemeler sonucunda cinsin bilinen türlerine ilişkin kapsamlı bir morfolojik revizyon hazırlandı ve türlerin coğrafi kayıtları ile biyolojileri hakkındaki mevcut bilgiler birlikte değerlendirildi.

ANUROMYZUS CİNSİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLDİ

Bilimsel makalede, daha önce tek türle temsil edildiği belirtilen Anuromyzus cinsinin kapsamı yeniden ele alındı. Yeni türün tanımlanmasının yanı sıra Anuromyzus cotoneasteris adlı yakın türün farklı bireyleri ve sınıflandırmadaki konumu da incelendi.

Araştırmacılar, türlerin birbirinden ayrılmasını sağlayan morfolojik özellikleri ayrıntılı biçimde değerlendirdi. Bu yaklaşım, yeni canlı türlerinin yalnızca isimlendirilmesini değil, aynı zamanda benzer türlerle arasındaki bilimsel farkların ortaya konulmasını da sağlıyor.

KEŞİF ZOOTAXA DERGİSİNDE YAYIMLANDI

Anuromyzus acantholimonis türünün tanımını ve Anuromyzus cinsine yönelik revizyonu içeren makale, hayvan taksonomisi alanında yayımlanan uluslararası dergilerden Zootaxa’da yer aldı. Makale, 16 Ekim 2026 tarihinde yayımlanan 5890’ıncı cildin 3’üncü sayısında, 345-378’inci sayfalar arasında yayımlandı.

Kaz Dağları’nda gerçekleştirilen bu çalışma, bölgede sürdürülen arazi araştırmalarının bilimsel sınıflandırma açısından önemini ortaya koydu. Yeni türün kayda geçirilmesiyle birlikte, Kaz Dağları’nın yüksek rakımlı alanlarında henüz ayrıntılı biçimde incelenmemiş canlı çeşitliliğine ilişkin bilimsel kayıtlar da genişletilmiş oldu.