Nijerya, KDC’deki Ebola salgını nedeniyle yüksek alarm seviyesine geçti

Nijerya Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (NCDC), Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde (KDC) hızla büyüyen Bundibugyo türü Ebola salgını nedeniyle ülke genelinde hazırlık seviyesini yükseltti. NCDC Genel Direktörü Jide Idris tarafından yayımlanan kamu sağlığı uyarısında, salgının bölgesel yayılımının ve Nijerya’ya olası virüs taşınması riskinin yakından izlendiği bildirildi.

Nijerya’da salgına bağlı doğrulanmış bir vaka bulunmadığı belirtilirken, ülkenin uluslararası havaalanları, limanları, kara sınırları ve yoğun seyahat güzergâhları nedeniyle ithal vaka riskinin yüksek değerlendirildiği aktarıldı. Yetkililer, sağlık sistemlerinin şüpheli vakaları erken fark etmesi, izole etmesi ve temaslı takibini hızla başlatması için hazırlık çalışmalarını sürdürüyor.

NİJERYA’DAKİ ALARM KARARI SALGININ ÜLKEYE ULAŞTIĞI ANLAMINA GELMİYOR

NCDC’nin 28 Mayıs 2026 tarihli hazırlık uyarısında, Nijerya’da o tarih itibarıyla Bundibugyo Ebola salgınına bağlı doğrulanmış vaka bulunmadığı açıkça belirtilmişti. “Yüksek alarm” ve “yüksek risk” ifadeleri, ülkede aktif bir salgın yaşandığını değil, KDC ve Uganda’daki vaka artışı nedeniyle olası dış kaynaklı vakalara karşı hazırlık düzeyinin artırıldığını ifade ediyor.

Nijerya’nın risk değerlendirmesinde uluslararası seyahat, bölgesel nüfus hareketliliği, ticaret yolları, büyük havaalanları ve limanlar ile kontrolü güç kara geçiş noktalarının etkili olduğu kaydedildi. NCDC ayrıca Ebola’nın ilk belirtilerinin sıtma ve Lassa humması gibi bölgede görülen diğer ateşli hastalıklarla benzerlik gösterebildiğine dikkat çekti.

SEYAHAT FORMU UYGULAMASINDA YENİ DÜZENLEME

Nijerya, Ebola bulaşının aktif olduğu veya salgınla bağlantılı kabul edilen ülkelerden gelen yolcular için artırılmış halk sağlığı gözetimi uyguluyor. Bu kapsamda söz konusu ülkelerden Nijerya’ya gelen yolcuların Sağlık Beyan Formu doldurması, seyahat ve temas bilgilerini paylaşması ve varış sonrasında sağlık takibine alınması isteniyor.

22 Eylül 2026 tarihli ara düzenlemeyle, aktif ya da ilgili Ebola bulaşı bulunan ülkeler dışındaki ülkelerden gelen yolcuların bu formu doldurma zorunluluğunun şu aşamada uygulanmadığı bildirildi. Uygulamanın salgının seyrine ve risk değerlendirmelerine göre yeniden gözden geçirilebileceği belirtildi.

Form kapsamında yolcuların son 21 gün içindeki seyahatleri, transit geçişleri, Nijerya’daki iletişim bilgileri ve olası belirtileriyle ilgili bilgiler değerlendiriliyor. Ebola için bildirilen kuluçka süresi 2 ila 21 gün arasında değişebildiğinden, seyahat geçmişi ve temas bilgileri halk sağlığı değerlendirmesinde önem taşıyor.

KDC’DE VAKA VE CAN KAYBI ARTIYOR

KDC’nin 21 Eylül’e kadar elde edilen verileri içeren son güncellemesine göre ülkede 7 bin 773 doğrulanmış Bundibugyo vakası ve 3 bin 759 bağlantılı can kaybı bildirildi. Salgın nedeniyle 839 hastanın izolasyon altında tedavi gördüğü, 1.935 kişinin ise iyileştiği açıklandı.

Salgının merkez üssü Ituri eyaleti olmaya devam ediyor. Eyalette 5 bin 966 vaka ve 2 bin 737 ölüm bildirilirken, North Kivu’da 1.438 vaka ve 872 ölüm kaydedildi. Haut-Uélé, Tshopo, Bas-Uélé, South Kivu ve Sud-Ubangi eyaletlerinde de vakalar tespit edildi. KDC’de toplam 167 sağlık bölgesinin 63’ünün salgından etkilendiği bildirildi.

Dünya Sağlık Örgütü, verilerin sürekli olarak incelendiğini ve farklı raporların uyumlaştırıldığını belirtiyor. Bu nedenle vaka ve ölüm sayılarında geriye dönük düzeltmeler yapılabileceği, güncel rakamların resmi durum raporlarıyla takip edilmesi gerektiği ifade ediliyor.

BUNDİBUGYO TÜRÜ İÇİN ONAYLI AŞI VE ÖZGÜL TEDAVİ BULUNMUYOR

Mevcut salgına Bundibugyo virüsünün neden olduğu bildirildi. Yetkililere göre bu tür için halen onaylanmış, yaygın kullanıma sunulmuş bir aşı veya virüse özgü tedavi bulunmuyor. Ebola için geliştirilen bazı aşı ve antikor tedavileri ağırlıklı olarak Zaire ebolavirüsüne yönelik olduğundan, Bundibugyo türüne karşı etkileri kesinleşmiş kabul edilmiyor.

Dünya Sağlık Örgütü, Ervebo aşısının Bundibugyo virüsüne karşı etkisinin insanlar üzerinde henüz bilinmediğini ve aşının bu salgında yalnızca araştırma protokolleri çerçevesinde değerlendirilmesini önerdi. Bu nedenle salgınla mücadelede erken tanı, hızlı izolasyon, destekleyici bakım, temaslı takibi, güvenli cenaze uygulamaları ve sağlık kuruluşlarında enfeksiyon kontrolü öne çıkıyor.

NCDC’DEN SAĞLIK KURULUŞLARINA HAZIRLIK ÇAĞRISI

NCDC, ulusal Acil Durum Operasyon Merkezi’ni alarm modunda çalıştırırken eyalet yönetimlerinden ve sağlık kuruluşlarından hazırlık planlarını güncellemelerini istedi. Planlarda şüpheli vakaların erken tespiti, uygun alanlarda bekletilmesi veya izole edilmesi, güvenli numune taşınması, kişisel koruyucu ekipman kullanımı ve hızlı sevk süreçlerinin oluşturulması bulunuyor.

Sağlık çalışanlarının olası maruziyetlere karşı korunması, laboratuvar kapasitesinin hazır tutulması ve temaslı takip ekiplerinin güçlendirilmesi de tedbirler arasında yer alıyor. Yetkililer ayrıca halktan söylentilere itibar etmemesini, Ebola ile uyumlu belirtiler görülmesi halinde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmasını ve gerekli durumlarda son seyahat ile temas bilgilerinin sağlık görevlileriyle paylaşılmasını istedi.

EBOLA NASIL BULAŞIYOR?

Ebola, hava yoluyla yayılan bir hastalık olarak değerlendirilmiyor. Virüs; hastaların veya hayatını kaybeden kişilerin kanı ve diğer vücut sıvılarıyla, bu sıvılarla kirlenmiş yüzey ve malzemelerle ya da enfekte hayvanlarla doğrudan temas yoluyla bulaşabiliyor. Hastalar genellikle belirtiler başlamadan önce bulaştırıcı kabul edilmiyor.

Ateş, halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, boğaz ağrısı, kusma, ishal, karın ağrısı, döküntü ve bazı vakalarda açıklanamayan kanama veya morarma hastalıkla uyumlu belirtiler arasında sayılıyor. Ancak bu belirtiler farklı hastalıklarda da görülebildiği için kesin tanı laboratuvar incelemesiyle konuluyor.

SALGININ BÖLGESEL SEYRİ TAKİP EDİLİYOR

Bundibugyo salgını Mayıs 2026’da KDC’nin doğusundaki Ituri eyaletinde doğrulandı. Uganda’da KDC’den gelen yolcularla bağlantılı vakalar görülmesinin ardından ülke 25 Ağustos’ta salgının sona erdiğini açıkladı; ancak KDC’de bulaşın devam etmesi nedeniyle bölgesel yayılma riski tamamen ortadan kalkmış değil.

Dünya Sağlık Örgütü, KDC’deki risk seviyesini çok yüksek, KDC ile kara sınırı bulunan ülkeler için riski yüksek; Afrika’nın geri kalanı ve küresel düzeydeki riski ise düşük olarak değerlendiriyor. Nijerya’nın yüksek alarm uygulaması da bu bölgesel risk çerçevesinde, ülkeye olası vaka girişini erken tespit etmeye ve ikincil bulaşmayı önlemeye yönelik bir hazırlık tedbiri olarak sürdürülüyor.