Kuzey Kore’nin Haeyang 701 telefonu 5 dakikada bir ekran görüntüsü alıyor

Kuzey Kore’de kullanılan 2023 üretimi Haeyang 701 model akıllı telefonun, kullanıcı ekranını yaklaşık beş dakikada bir otomatik olarak kaydettiği ortaya çıktı. ABD merkezli Wall Street Journal’ın 28 Ağustos 2026’da yayımladığı inceleme videosunda ele alınan cihazın, ekran görüntülerini kullanıcının erişemediği ve silemediği “ekran geçmişi” klasöründe sakladığı görüldü.

Dış görünüşü ve sunduğu bazı uygulamalarla sıradan bir akıllı telefonu andıran cihaz, küresel internete bağlanamıyor. Telefon; iletişim, ödeme ve bazı günlük hizmetleri desteklese de içerik erişimi, yazılan kelimeler ve ekranda yapılan işlemler Kuzey Kore yönetiminin kontrolü altında tutuluyor.

HAEYANG 701’İN GİZLİ EKRAN KAYDI SİSTEMİ

İncelemeye göre Haeyang 701, kullanıcı telefonla işlem yaparken ekran görüntülerini belirli aralıklarla otomatik biçimde alıyor. Bu kayıtlar cihazda “ekran geçmişi” adı verilen bir klasöre aktarılıyor. Kullanıcı klasörü görebilse de içindeki görüntüleri açamıyor, özelliği devre dışı bırakamıyor ve kaydedilen dosyaları silemiyor.

Sistemin, dışarıdan yüklenen video ve diğer içeriklerin denetlenmesinde kullanılabileceği değerlendiriliyor. Böylece bir kişinin hangi görüntülere baktığı veya telefonunda hangi işlemleri yaptığı, cihazın daha sonra yetkililer tarafından incelenmesi sırasında geriye dönük olarak kontrol edilebiliyor. Ancak ekran kayıtlarının doğrudan devlet sunucularına aktarıldığına ilişkin doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor; mevcut inceleme, kayıtların telefonun kendi depolama alanında tutulduğunu gösteriyor.

İNTERNET YERİNE KAPALI DEVRE AĞ

Haeyang 701’de Wi-Fi seçeneği bulunmasına karşın cihaz küresel internete bağlanamıyor. Telefonun, Kuzey Kore yönetiminin denetimindeki kapalı devre intranet ağına erişim sağladığı belirtiliyor. Bu ağ, dünya genelindeki internet sitelerine açık bir bağlantı sunmak yerine devlet tarafından izin verilen haber, yayın ve yerel hizmetlerle sınırlı tutuluyor.

Bu nedenle telefonun teknik olarak akıllı telefon özellikleri taşıması, kullanıcının dış dünyadaki bilgi kaynaklarına serbestçe ulaşabildiği anlamına gelmiyor. Cihazda uygulamalar bulunuyor, ancak bunların kullanım alanı ülke içindeki iletişim ve devlet kontrolündeki dijital hizmetlerle çerçeveleniyor.

QR ÖDEME VE TAKSİ UYGULAMASI DA BULUNUYOR

İncelenen telefonda sesli arama ve kısa mesaj özelliklerinin yanı sıra çeşitli uygulamalar da yer alıyor. Bunlar arasında QR kod üzerinden alışveriş ödemesi yapmaya ve başka bir kişiye para göndermeye yarayan finans uygulaması bulunuyor. Para transferi ekranında yerel para birimi ile yabancı para birimi için ayrı seçenekler görüldüğü aktarıldı.

Aynı finans uygulamasında taksi çağırmaya yönelik bir bölümün de bulunduğu bildirildi. Cihazda ayrıca kelime işlem uygulamasını andıran bir ofis yazılımı ve Lionel Messi’nin yer aldığı bir futbol oyunu bulunuyor. Futbol oyununda seçilebilen ülkeler arasında Güney Kore ve ABD’nin yer almaması da dikkat çeken ayrıntılar arasında yer aldı.

YAZILAN KELİMELER DE OTOMATİK OLARAK DENETLENİYOR

Telefonun yazılımında yalnızca içerik takibi değil, dil ve kelime sansürü de uygulanıyor. İnceleme sırasında Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un adı yazıldığında metnin otomatik olarak kalınlaştırıldığı görüldü. “대한민국”, yani Kore Cumhuriyeti ifadesi yazıldığında ise kelimenin “yasaklı kelime” anlamına gelen bir ifadeyle değiştirildiği aktarıldı.

Güney Kore’de yaygın olarak kullanılan “남친” kısaltmasının da otomatik biçimde “erkek arkadaş” anlamındaki daha resmî ifadeye dönüştürüldüğü belirtildi. Bu değişikliklerin, Güney Kore dizileri ve popüler kültürüyle Kuzey Kore’ye giren günlük kelimelerin kullanımını sınırlama amacı taşıdığı değerlendiriliyor.

DIŞ İÇERİKLERE YÖNELİK CEZALAR GÜNDEMDE

Wall Street Journal incelemesinde yer alan Kuzey Kore ordusu eski mensubu ve ülkesinden kaçan Ryu Seong-hyun, Güney Kore dizileri ile ABD yapımı içeriklerin izlenmesinin ciddi yaptırımlara yol açabildiğini söyledi. Ryu, bu tür içerikleri izleyenlerin çalışma kampı cezasıyla karşılaşabildiğini, içerikleri başkalarına dağıtanlar için ise çok daha ağır cezalar uygulanabildiğini ifade etti.

Bu değerlendirmeler, görüşüne başvurulan kişinin anlatımına dayanıyor. Kuzey Kore’deki uygulamalar ve cezaların kapsamı hakkında dışarıdan bağımsız doğrulama yapmak, ülkenin kapalı yapısı nedeniyle güçlük taşıyor. Buna karşın telefonda bulunan otomatik sansür ve silinemeyen ekran geçmişi özellikleri, bilgi akışının cihaz düzeyinde de sınırlandırıldığını gösteriyor.

AKILLI TELEFON KULLANIMI YAYGINLAŞIYOR, KONTROL SÜRÜYOR

Kuzey Kore’de akıllı telefon kullanımı başkent Pyongyang’ın dışına da yayılıyor. Ancak cihazların sunduğu hizmetler, küresel internet erişimi ve serbest içerik tüketimiyle birlikte değerlendirilemiyor. Kullanıcılar iletişim ve ödeme gibi günlük işlevlerden yararlanırken aynı zamanda devletin belirlediği ağ, uygulama ve dil kurallarına bağlı kalıyor.

Haeyang 701’in yaklaşık 250 dolar karşılığında satıldığı ve bu bedelin ülkedeki birçok kişi için yüksek olduğu aktarıldı. İncelenen telefon, Kuzey Kore’de tüketici elektroniğinin yalnızca iletişim aracı olarak değil, içerik denetimi ve gözetim mekanizmasının bir parçası olarak da tasarlandığını ortaya koyuyor.