Aile hekimlerine adli defin nöbeti için emsal ücret kararı

Manisa’da görev yapan bir aile hekiminin, adli defin ve yerinde ölü muayenesi görevleri karşılığında ödenmeyen nöbet ücretleri için açtığı davada önemli bir karar çıktı. İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi, mevzuatta bu görevler için açık bir ödeme kalemi bulunmamasının, hekimin yaptığı çalışmanın karşılıksız bırakılmasına gerekçe oluşturamayacağına hükmetti.

İlk derece mahkemesinin ret kararını kaldıran istinaf mahkemesi, idarenin ödeme yapmama işlemini iptal etti. Kararda, ödenmeyen adli defin ve yerinde ölü muayenesi nöbet ücretlerinin, hekimin idareye başvurduğu tarihten itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verildi.

DAVA ÖDENMEYEN NÖBET ÜCRETLERİ ÜZERİNE AÇILDI

Hekim Birliği tarafından yapılan açıklamaya göre süreç, Manisa’da görevli bir aile hekiminin kendisine verilen adli defin ve yerinde ölü muayenesi görevleri karşılığında ücret alamaması üzerine başladı. Hekim, idareye yaptığı başvurudan sonuç alamayınca ödenmeyen nöbet ücretlerinin tahsili için yargı yoluna başvurdu.

Davanın temelini, aile hekimlerinin mesai dışındaki adli defin ve yerinde ölü muayenesi görevlendirmelerinin nöbet kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu çalışmalar karşılığında ödeme yapılıp yapılamayacağı oluşturdu.

İLK DERECE MAHKEMESİ DAVAYI REDDETTİ

İlk derece mahkemesi, adli defin ve yerinde ölü muayenesi görevlerinin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Ek 33. maddesinde düzenlenen normal, acil veya branş nöbetleri kapsamında değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetti.

Bu değerlendirmede, mevzuatta aile hekimlerinin söz konusu görevleri yerine getirebileceğine ilişkin hükümler bulunmasına karşın, bu görevler için ayrıca nöbet ücreti ödenmesini açıkça düzenleyen bir hüküm bulunmaması etkili oldu. Karar üzerine aile hekimi istinaf başvurusunda bulundu.

İZMİR BÖLGE İDARE MAHKEMESİ FARKLI KARAR VERDİ

Dosyayı inceleyen İzmir Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi, aile hekimlerine ihtiyaç halinde adli defin ve yerinde ölü muayenesi görevi verilebildiğini belirtti. Mahkeme, mevzuatta bu çalışmaların ücretlendirilmesine ilişkin açık bir düzenleme bulunmamasını hukuki boşluk olarak değerlendirdi.

Kararda, hukuki boşluğun hekimin emeğinin karşılıksız bırakılması sonucunu doğuramayacağı vurgulandı. Mahkeme, idarenin görevlendirmesiyle yerine getirilen çalışmaların, yalnızca ödeme kalemi açıkça düzenlenmediği için ücretsiz kabul edilemeyeceği sonucuna ulaştı.

ANGARYA YASAĞI VE ÜCRET HAKKI VURGUSU

Mahkeme kararında Anayasa’nın zorla çalıştırma ve angarya yasağına ilişkin 18. maddesi ile ücretin emeğin karşılığı olduğunu belirten 55. maddesine dikkat çekildi. İdarenin görevlendirmesiyle fiilen yapılan bir çalışmanın karşılığının verilmemesinin, bu anayasal güvencelerle bağdaşmayacağı belirtildi.

Değerlendirmede ayrıca, mevzuatta açık bir ödeme hükmünün bulunmamasının, idarenin verdiği görevin ücretsiz şekilde yerine getirilmesini zorunlu kılmayacağı ifade edildi. Böylece mahkeme, görevin verilebilmesi ile bu görev karşılığında ücret ödenmesi konularının ayrı değerlendirilmesi gerektiğine işaret etti.

ÜCRETLER YASAL FAİZİYLE ÖDENECEK

İstinaf başvurusunu kabul eden mahkeme, ilk derece mahkemesinin kararını kaldırdı ve idarenin ödeme yapmama işlemini iptal etti. Karar doğrultusunda, hekimin başvuru tarihinden geriye dönük olarak yerine getirdiği adli defin ve yerinde ölü muayenesi nöbetlerine ilişkin ücretlerin yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmedildi.

Karar, somut davadaki başvurucu hekim bakımından doğrudan sonuç doğuruyor. Hekim Birliği ise kararı aile hekimleri açısından emsal nitelikte değerlendirerek, mevzuatta açık bir ödeme kalemi bulunmamasının idare tarafından verilen görevlerin karşılıksız bırakılmasına izin vermemesi gerektiğini belirtti.

KARARIN AİLE HEKİMLERİ AÇISINDAN ÖNEMİ

Karar, aile hekimlerinin özellikle mesai saatleri dışında yerine getirdiği adli defin ve yerinde ölü muayenesi görevlerinin ücretlendirilmesi konusunda dikkat çekici bir yargı değerlendirmesi ortaya koydu. Mahkemenin yaklaşımı, görev tanımı ile ödeme hakkının birbirinden bağımsız ele alınamayacağı yönünde oldu.

Hekim Birliği’nin açıklamasında, aile hekimlerinin bu tür görevlendirmelerde ücretsiz çalıştırılamayacağı savunuldu. Kararın ardından benzer görevleri yerine getiren aile hekimlerinin, kendi görevlendirme ve ödeme durumlarını ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirmesi bekleniyor.