AB Konseyi’nden gümrük reformuna yeşil ışık: E-ticaret platformlarına yeni sorumluluk

Avrupa Birliği Konseyi, AB gümrük sistemini kapsamlı biçimde değiştirecek düzenlemeye yeşil ışık yaktı. 3 Eylül 2026 tarihinde açıklanan kararla, AB dışındaki e-ticaret platformlarının Birlik ülkelerine sattıkları ürünlerde ithalatçı olarak kabul edilmesinin önü açıldı. Yeni sistemde gümrük işlemleri, vergi ödemeleri ve ürünlerin AB standartlarına uygunluğu konusunda temel sorumluluk tüketici yerine platformlara verilecek.

Düzenleme, çevrim içi alışveriş yoluyla AB’ye giren küçük paketlerin denetimini sıkılaştırmayı, gümrük işlemlerini dijitalleştirmeyi ve üye ülkeler arasındaki uygulama farklılıklarını azaltmayı hedefliyor. Ancak düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu’nun nihai metni onaylaması ve metnin Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanması gerekiyor.

E-TİCARET PLATFORMLARI İTHALATÇI SAYILACAK

Yeni kurallar kapsamında, AB dışında yerleşik e-ticaret platformları Birlik ülkelerine ürün sattıklarında ithalatçı olarak değerlendirilecek. Bu platformlar, ürünlerin gümrük işlemlerinin tamamlanmasından ve ilgili vergilerin ödenmesinden sorumlu olacak. Mevcut sistemde tüketici ile taşıyıcıların üzerinde bulunan bazı sorumluluklar, yeni düzenlemeyle çevrim içi satış platformlarına aktarılacak.

Platformların yalnızca mali yükümlülükleri yerine getirmesi değil, satışa sunulan ürünlerin AB’nin güvenlik, çevre, etik ve diğer ilgili standartlarına uygunluğunu sağlaması da öngörülüyor. Böylece gümrük makamlarının, tüketicilere ulaşmadan önce güvenli olmayan veya kurallara uymayan ürünleri tespit etmesi amaçlanıyor.

AĞIR İHLALLERDE YÜZDE 6’YA KADAR CEZA

Düzenleme, gümrük yükümlülüklerini yerine getirmeyen e-ticaret işletmeleri için yeni bir yaptırım sistemi de getiriyor. En ağır uyumsuzluk durumlarında şirketlere, bir önceki yılda gerçekleştirdikleri mal ithalatının toplam değerinin yüzde 6’sına kadar para cezası uygulanabilecek.

Bunun yanı sıra bazı gümrük ayrıcalıkları kaldırılabilecek ve gerekli görülen durumlarda çevrim içi platformlara erişim kısıtlamaları getirilebilecek. Yaptırımların, özellikle gümrük vergilerinin ödenmemesi, ürünlerin AB standartlarına aykırı olması veya yükümlülüklerin sistematik biçimde ihlal edilmesi gibi durumlarda gündeme gelmesi bekleniyor.

KÜÇÜK PAKETLERE İŞLEM ÜCRETİ GELİYOR

AB genelinde e-ticaret yoluyla gelen küçük paketlerin denetim maliyetlerini karşılamak amacıyla bir işlem ücreti de uygulanacak. Bu ücretin en geç 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girmesi planlanıyor. Ücretin miktarı ise uygulama başlamadan önce Avrupa Komisyonu tarafından belirlenecek.

İşlem ücretinin, gümrük makamlarının küçük paketleri serbest dolaşıma sokarken yaptığı veri kontrolleri, risk analizleri, belge incelemeleri ve gerektiğinde fiziksel denetimler için harcanan kaynakları karşılaması amaçlanıyor. Konsey açıklamasında, bu ücretin 150 avronun altındaki gönderiler için gümrük vergisi muafiyetinin kaldırılmasına ilişkin karardan ayrı olduğu vurgulandı.

AB, 1 Temmuz 2026’dan itibaren 150 avronun altındaki küçük paketlerde uygulanan gümrük vergisi muafiyetini kaldırmış ve geçici olarak 3 avroluk gümrük vergisi getirmişti. Bu 3 avroluk tutar, paketin içindeki farklı tarife kategorilerine giren ürün grupları üzerinden uygulanıyor. Söz konusu geçici uygulamanın 1 Temmuz 2028’e kadar sürmesi, ardından normal gümrük tarifelerine geçilmesi öngörülüyor.

AB GÜMRÜK OTORİTESİ LILLE’DE KURULACAK

Reform kapsamında AB Gümrük Otoritesi adıyla yeni bir Avrupa Birliği kurumu oluşturulacak. Merkezi Fransa’nın Lille kentinde bulunacak otoritenin 2027 yılında faaliyete başlaması planlanıyor.

Otorite, üye ülkelerin gümrük uygulamalarını koordine edecek, risk yönetimi ve denetim önceliklerinin belirlenmesine katkı sağlayacak. Ayrıca gümrük kaçakçılığı ve diğer uyumsuzluklarla mücadelede üye ülkeler arasındaki bilgi paylaşımını güçlendirecek.

GÜMRÜK VERİ MERKEZİYLE TEK DİJİTAL SİSTEM

Yeni sistemin merkezinde AB Gümrük Veri Merkezi bulunacak. İthalat ve ihracata ilişkin bilgilerin toplanacağı bu dijital platform, işletmelerin gümrük makamlarıyla AB genelinde tek bir arayüz üzerinden iletişim kurmasını sağlayacak.

Şirketlerin aynı bilgileri farklı ulusal sistemlere tekrar tekrar bildirmek yerine verileri tek seferde sunabilmesi hedefleniyor. Gümrük makamları ise güncel verilere erişerek riskli gönderileri daha hızlı belirleyebilecek. Veri merkezinin e-ticaret işlemleri için 1 Temmuz 2028’de devreye alınması, tüm ticari işletmeler açısından zorunlu tek giriş noktası haline gelmesinin ise 2034’te gerçekleşmesi planlanıyor.

GÜVENİLİR ŞİRKETLERE SADELEŞTİRİLMİŞ İŞLEMLER

Reform, gümrük kurallarına yüksek düzeyde uyum sağlayan işletmeler için “Trust and Check” adı verilen yeni bir güvenilir şirket kategorisi de oluşturuyor. Taşıma süreçleri, ürün bilgileri ve mevzuata uygunluk konusunda kapsamlı veri sunan ve diğer şartları karşılayan şirketler, daha basit gümrük işlemlerinden yararlanabilecek.

Bu şirketlerin gönderileri daha az kontrole tabi tutulabilecek ve bazı durumlarda gümrük makamlarının aktif müdahalesi olmadan serbest dolaşıma sokulabilecek. Böylece gümrük kaynaklarının daha yüksek risk taşıyan ürün ve sevkiyatlara yönlendirilmesi amaçlanıyor.

2025’TE YAKLAŞIK 6 MİLYAR E-TİCARET PAKETİ

AB verilerine göre 2025 yılında yaklaşık 5,9 milyar düşük değerli ürün, doğrudan tüketicilere gönderilen e-ticaret paketleriyle Birlik pazarına girdi. Bu gönderilerin yüzde 90’dan fazlasının Çin’den geldiği bildirildi.

Aynı yıl AB gümrük makamları yaklaşık 31 milyar avro gümrük vergisi topladı. Konsey, artan paket hacmi, ulusal gümrük sistemlerinin parçalı yapısı, ürün güvenliği riskleri ve uluslararası ticaretteki değişimler nedeniyle mevcut kuralların modernize edilmesine ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

Düzenlemenin bundan sonraki aşamasında Avrupa Parlamentosu’nun nihai metni değerlendirmesi bekleniyor. Parlamento onayının ardından metin imzalanarak Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlanacak ve yeni gümrük mimarisinin aşamalı uygulama süreci başlayacak.