SGK’ya ayrılan 1,16 trilyon liralık devlet katkısı tartışma yarattı

Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) 2026 yılı için bütçeden aktarılması öngörülen 1 trilyon 162,2 milyar liralık devlet katkısının yıl içinde eksik kaldığı ve uygulamanın 1 Ağustos 2026 itibarıyla kanun değişikliğiyle sona erdirildiği bildirildi. Düzenleme, emeklilik ve sağlık sigortası primleri üzerinden SGK’ya yapılan Hazine desteğinin niteliğini değiştirirken, bütçe açığı ile kurumun mali dengesi üzerindeki etkileri tartışma konusu oldu.

2008 yılından bu yana SGK’nın topladığı malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile genel sağlık sigortası primlerinin belirli bir bölümü için Hazine tarafından katkı sağlanıyordu. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kabul edilen düzenlemeyle ilgili hükmün başlığı “Prim oranları ve Devlet katkısı” yerine “Prim oranları” olarak değiştirildi ve devlet katkısına ilişkin uygulama 1 Ağustos 2026’dan itibaren kaldırıldı.

2026 BÜTÇESİNDE 1,16 TRİLYON LİRALIK ÖDENEK

2026 yılı bütçesinde SGK’ya devlet katkısı olarak 1 trilyon 162,2 milyar lira ödenek ayrılmıştı. Ancak yılın ilk beş ayında yapılan katkı 238,4 milyar lirada kaldı. Aynı dönemde SGK’ya bütçeden yapılan toplam transfer ise 820,1 milyar lira olarak gerçekleşti.

Verilere göre geçen yılın ocak-mayıs döneminde 335,2 milyar lira olan devlet katkısı, 2026’nın aynı döneminde daha düşük seviyede kaldı. Mart ve nisan aylarında devlet katkısı yapılmazken, mayıs ayında SGK’ya 28,9 milyar lira aktarıldı. Haziran ve temmuz aylarına ilişkin kesin katkı tutarlarının ise sonraki bütçe gerçekleşme verileriyle netleşmesi bekleniyor.

ÖDEMELERİN ADI DEĞİŞTİ, SGK’NIN AÇIĞI BÜYÜYECEK

Devlet katkısının kaldırılmasıyla SGK’ya bütçeden hiç kaynak aktarılmayacağı anlamına gelmiyor. Devletin kuruma yaptığı ödemeler, katkı yerine SGK’nın oluşan nakit açığının finansmanı ve diğer yasal transfer kalemleri üzerinden sürdürülecek. Bu nedenle düzenlemenin, toplam kamu kaynağından çok ödemelerin bütçe içindeki gösterim biçimini değiştirdiği değerlendirmeleri yapıldı.

SGK’nın devlet katkısı dahil edildiğinde 2025 yılında 35,7 milyar lira fazla verdiği, katkı hesaba katılmadığında ise aynı yıl kurumun yaklaşık 853 milyar lira açık vereceği hesaplandı. 2026 yılında da devlet katkısının kaldırılması nedeniyle SGK’nın gelir-gider dengesinde daha yüksek bir açık görünmesi bekleniyor.

BÜTÇE AÇIĞI HESAPLAMALARI NASIL DEĞİŞECEK?

Devlet katkısının SGK’ya aktarılmaması, merkezi yönetim bütçesindeki transfer kalemlerini ve dönemsel bütçe açığını aşağı çekebilir. Ancak bu durum, sosyal güvenlik sisteminin finansman ihtiyacının ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Aynı tutarın ilerleyen dönemde SGK’nın açığını kapatmak amacıyla farklı bir bütçe kaleminden karşılanması mümkün olacak.

2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’da 2026 yılı merkezi yönetim bütçe açığı 2 trilyon 631,9 milyar lira olarak revize edildi. Programda 2027 yılı bütçe açığının ise 3 trilyon 865 milyar liraya yükselmesi bekleniyor. Bu rakamlar, daha önce yapılan ve devlet katkısının bütçe açığını belirli bir tutarda düşüreceği yönündeki hesaplamalardan farklı olarak, güncel resmi program tahminlerini yansıtıyor.

EMEKLİ AYLIKLARINA DOĞRUDAN ZAM SAĞLAYACAK MIYDI?

Devlet katkısının SGK’ya aktarılması, doğrudan her emeklinin maaşına otomatik olarak ek ödeme yapılması anlamına gelmiyordu. Bu kaynak, SGK’nın gelirleri içinde yer alıyor ve kurumun emekli aylıkları, sağlık giderleri ile diğer sosyal güvenlik ödemelerini finanse etmesine katkı sağlıyordu.

Bu nedenle katkı ödemelerindeki azalma, emekli aylıklarına ayrıca zam yapılmasının önündeki mali alanın daralabileceği yönündeki değerlendirmelere neden oldu. Ancak devlet katkısının eksik aktarılmasının emekli maaşlarından belirli bir tutarın kesilmesi anlamına geldiğine ilişkin resmi bir karar bulunmuyor. Emekli aylıkları, yürürlükteki mevzuat, enflasyon farkları ve bütçe kararları çerçevesinde belirleniyor.

SGK’NIN PRİM GELİRLERİ ARTTI

Devlet katkısının azaltıldığı dönemde SGK’nın prim gelirlerinde artış kaydedildi. 2026 yılının ilk beş ayında kurumun prim gelirleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 41,2 artarak 2 trilyon 83,7 milyar liraya çıktı. Bu artışta yıl başında malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranlarının yüzde 20’den yüzde 21’e yükseltilmesi ile prime esas kazanç üst sınırının asgari ücretin 7,5 katından 9 katına çıkarılması etkili oldu.

Buna rağmen SGK’nın ilk beş aydaki açığı, geçen yılın aynı dönemindeki 77,8 milyar liradan 95,4 milyar liraya yükseldi. Devlet katkısının sona ermesiyle birlikte kurumun açığının bundan sonraki dönemde daha yüksek görünmesi beklenirken, finansmanın bütçe transferleriyle nasıl sürdürüleceği izlenecek.

EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI 23 BİN 552 LİRAYA ÇIKARILDI

Aynı kanun düzenlemesiyle en düşük emekli aylığı, 2026 Temmuz ödeme döneminden geçerli olmak üzere 20 bin liradan 23 bin 552 liraya yükseltildi. Artış, yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı alanlar ile hak sahiplerine dosya bazında uygulanan aylık asgari ödeme tutarını kapsıyor.

SGK’ya devlet katkısının kaldırılması ile en düşük emekli aylığındaki artış, aynı düzenleme içinde yer alsa da iki uygulama birbirinden farklı mali mekanizmalara dayanıyor. Önümüzdeki dönemde belirleyici başlık, SGK’nın prim gelirleriyle emekli aylıkları ve sağlık harcamaları arasındaki dengenin nasıl sağlanacağı olacak.